PODZIĘKOWANIA
Wydawnictwo Media Rodzina i fundacja Comic Relief składają
serdeczne podziękowania wszystkim, którzy przyczynili się do powstania
tej książki, za ich czas, poświęcenie i szlachetną wspaniałomyślność.
Dziękujemy Joannie Lipińskiej i Andrzejowi Polkowskiemu
za tłumaczenie, perfektowi s.c. za wykonanie przygotowalni,
Jackowi Pietrzyńskicmu za opracowanie graficzne, Poznańskim Zakładom
Graficznym SA za druk i oprawę, International Paper Kwidzyn SA
za papier i tekturę, hurtowni DiSO, Firmie Księgarskiej Jacek
Olesiejuk i Ogólnopolskiemu Systemowi Dystrybucji Wydawnictw —
Azymut za dystrybucję oraz księgarzom za sprzedaż książki.
Fundacja Comic Relief została utworzona w 1985 roku przez grupę
brytyjskich komików i aktorów w celu gromadzenia środków na wspieranie
sprawiedliwości społecznej i walkę z nędzą. Każdy grosz otrzymany przez
fundację Comic Relief jest przekazywany tam, gdzie jest najbardziej
potrzebny, za pośrednictwem wiarygodnych organizacji charytatywnych, takich
jak Save the Children czy Oxfam. Dochód ze sprzedaży tej książki na całym
świecie zostanie przeznaczony na pomoc dla najbiedniejszych społeczności
w najuboższych krajach świata. Fundacja Comic Relief jest zarejestrowaną
w Wielkiej Brytanii organizacją charytatywną (nr rejestru: 326568).
Tytuł oryginału:
FANTASTIC BEASTS AND WHERE TO FIND THEM
Text copyright © J.K. Rowling 2001
Illustrations and hand lettering copyright © J.K. Rowling 2001
Copyright © 2002 for the Polish edition by Media Rodzina
The author asserts her morał rights to be identified
as the author of this work.
Wszystkie prawa zastrzeżone.
ISBN 83-7278-020-X
Harbor Point Sp. z o.o
Wydawnictwo Media Rodzina
ul. Pasieka 24, 61-657 Poznań
www.mediarodzina.com.pl

Newt Skamander
FANTASTYCZNE
ZWIERZĘTA
I   JAK  JE   ZNALEŹĆ
Wydanie specjalne z przedmową
ALBUSA DUMBLEDORE'A
Przełożyli
JOANNA LIPINSKA
ANDRZEJ POLKOWSKI

MEDIA RODZINA
we współpracy z

Książnicą
ul. Pokątna 18A, LONDYN

Spis treści
O autorze VI
Przedmowa Albusa Dumbledore'a VII
Wstęp Newta Skamandera IX
O tej książce IX
Czym jest magiczne zwierzę X
Mugole a fantastyczne zwierzęta: krótka historia mugolskiej
świadomości XIV
Magiczne zwierzęta w ukryciu XVII
Dlaczego magizoologia jest tak ważna XXII
Klasyfikacja Ministerstwa Magii  XXIV
Fantastyczne zwierzęta od A do Z   1

O autorze
N
EWTON (“NEWT1") Artemis Fido Skamander urodził
się w 1897 r. Jego zainteresowania legendarnymi
zwierzętami rozwijały się pod wpływem matki, która odda-
wała się z zapałem hodowli wyszukanych hipogryfów. Po
ukończeniu Hogwartu pan Skamander znalazł pracę w Urzę-
dzie Kontroli nad Magicznymi Stworzeniami przy brytyj-
skim Ministerstwie Magii. Po dwu latach pracy w Biurze
Przemieszczania Skrzatów Domowych — latach, które
określa jako “niezwykle nużące" — został przeniesiony do
Wydziału Zwierząt, gdzie jego zdumiewająca znajomość
dziwacznych stworów zapewniła mu szybki awans.
Newton Skamander jest głównym twórcą Rejestru Wil-
kołaków z 1947 r., ale najbardziej dumny jest z Zakazu Eks-
perymentalnej Hodowli z 1965 r., który skutecznie zapobie-
ga hodowaniu na terenie Wielkiej Brytanii nowych, nie
dających się oswoić potworów. Współpraca pana Skamandera
z Biurem Wyszukiwania i Oswajania Smoków zaowocowała
wieloma wyprawami poszukiwawczymi. Zgromadzone pod-
czas nich obserwacje zebrał w słynnym bestsellerze Fantastycz-
ne zwierzęta, obecnie wydawanym po raz pięćdziesiąty drugi.
W 1979 r. Newt Skamander został odznaczony Orde-
rem Merlina Trzeciej Klasy w uznaniu zasług dla rozwoju
magizoologii. Obecnie jest na emeryturze, mieszka w Dorset
z żoną Porpentyną i trzema kugucharami: Hopkiem, Wal-
kiem i Packiem.

VI

1 Newt to po angielsku “traszka" (przyp. tłum.).

Przedmowa
P
oczułem się bardzo zaszczycony, kiedy Newt Skaman-
der poprosił mnie o napisanie przedmowy do tego wy-
jątkowego wydania Fantastycznych zwierząt. Arcydzieło Newta
jest od dawna oficjalnie zatwierdzonym podręcznikiem
w Szkole Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie i w dużym
stopniu właśnie dzięki niemu nasi uczniowie osiągają dobre
wyniki na egzaminach z opieki nad magicznymi stworzenia-
mi. Nie jest to jednak książka przeznaczona wyłącznie dla
szkól. Żadne czarodziejskie gospodarstwo domowe nie może
się obyć bez egzemplarza Fantastycznych zwierząt, wyświech-
tanego przez pokolenia, które kartkowały go w celu znale-
zienia najlepszego sposobu na pozbycie się z trawnika chor-
botków, zinterpretowania żałobnego wycia lelka wróżebnika
czy oduczenia domowego pufka wypijania wody z toalety.
Temu wydaniu przyświeca jednak cel bardziej szczytny
niż tylko instruowanie społeczności czarodziejów. Po raz
pierwszy w historii zacnej Książnicy Obskurus ta wspaniała
książka zostanie udostępniona mugolom.
Zasługi fundacji Comic Relief w zwalczaniu najstrasz-
niejszych postaci ludzkiego cierpienia są dobrze znane
w świecie mugoli, dlatego też zwracam się teraz do czaro-
dziejów. Wiedzcie zatem, że nie my jedyni odkryliśmy
leczniczą moc śmiechu. Nie jest ona obca i mugolom, któ-
rzy wykorzystali ów dar w nadzwyczaj pomysłowy sposób,
bo do zdobywania funduszy na rzecz ratowania i ulepszania
życia — a więc tej dziedziny magii, która nam wszystkim

VII

jest tak droga. Od 1985 roku fundacja Comic Relief ze-
brała już 174 miliony funtów (trzydzieści cztery miliony
osiemset siedemdziesiąt dwa galeony, czternaście sykli
i siedem knutów).
Teraz świat czarodziejów ma zaszczyt wspomóc fundację
Comic Relief w jej szczytnym dziele. Trzymacie w swoich rę-
kach kopię egzemplarza Fantastycznych zwierząt należącego
do Harry'ego Pottera i zawierającego na marginesach po-
uczające notatki samego Harry'ego i jego przyjaciół. Mimo
że Harry z pewną niechęcią odniósł się do pomysłu, aby
książkę przedrukować w obecnej postaci, nasi przyjaciele
z Comic Relief uznali, że te drobne uwagi dodadzą jej za-
bawnego klimatu. Pan Newt Skamander, który dawno po-
godził się z nieustannym bazgraniem po jego dziele, wyraził
na to zgodę.
To wydanie Fantastycznych zwierząt będzie sprzedawane
nie tylko w “Esach i Floresach", ale i w księgarniach mugol-
skich. Czarodzieje pragnący złożyć dodatkowe datki mogą
je przekazać za pośrednictwem banku Gringotta (prosić
Gryfka).
Pozostaje mi tylko ostrzec wszystkich, którzy doczytali
do tego miejsca, a nie kupili tej książki, że obłożono ją
klątwą złodzieja. Chciałbym też zapewnić mugolskich na-
bywców, że wszystkie opisane tu zabawne stworzenia są
wymyślone i nie mogą was skrzywdzić. Czarodziejom po-
wiem tylko: Draco dormiens nunquam titillandus.

Wstęp
O TEJ KSIĄŻCE
F
antastyczne zwierzęta są owocem wieloletnich podróży
i badań. Spoglądam w przeszłość, na samego siebie
jako siedmioletniego czarodzieja, który godzinami szatko-
wał chorbotki w swojej sypialni, i zazdroszczę mu podróży,
które go czekają: z cienistych dżungli do nasłonecznionych
pustyń, ze szczytów gór w grząskie bagna, gdzie ten upa-
prany chorbotkami chłopiec, kiedy dorośnie, będzie tropił
zwierzęta opisane na kolejnych stronach tej książki. Zwie-
dzałem legowiska, nory i gniazda na pięciu kontynentach,
obserwowałem ciekawe zwyczaje magicznych zwierząt
w stu krajach, byłem świadkiem ich czarodziejskich mocy,
niekiedy udawało mi się zaskarbić ich zaufanie, a bywało,
że broniłem się przed nimi moim podróżnym czajnikiem.
Pierwsze wydanie Fantastycznych zwierząt zostało za-
mówione w 1918 roku przez pana Augusta Worme'a
z Książnicy Obskurus, który był tak uprzejmy, że zapytał
mnie, czy nie podjąłbym się napisania dla jego wydawnic-
twa rzetelnego kompendium magicznych zwierząt. Byłem
wtedy tylko skromnym pracownikiem Ministerstwa Ma-
gii, więc wykorzystałem szansę powiększenia mojej
żałosnej pensji (dwa sykle tygodniowo!) i spędzenia waka-
cji na podróżowaniu po świecie w poszukiwaniu nowych
magicznych gatunków. Kolejne wznowienia mówią same
za siebie: to już pięćdziesiąte drugie wydanie Fantastycz-
nych zwierząt.

IX

Ten wstęp ma odpowiedzieć na kilka z najczęściej zada-
wanych pytań, które pojawiały się w mojej cotygodniowej
korespondencji od momentu pierwszego wydania książki
w 1927 roku. A oto pierwsze pytanie, być może fundamen-
talne: Czym jest “magiczne zwierzę"?
Czym jest magiczne zwierzę?
P
róby zdefiniowania “zwierzęcia" od wieków wywoły-
wały gorące dyskusje. Chociaż może to zaskoczyć nie-
których początkujących magizoologów, problem łatwiej
będzie zrozumieć, jeśli dla przykładu przyjrzymy się trzem
gatunkom magicznych stworzeń.
Wilkołaki przez większość swojego życia są ludźmi (obo-
jętne, czy są to czarodzieje, czy mugole). Jednak raz w mie-
siącu zamieniają się w dzikie, czworonożne bestie o morder-
czych skłonnościach, pozbawione ludzkiego sumienia.
Zwyczaje centaurów nie przypominają ludzkich. Centau-
ry żyją w dzikich rejonach, nie noszą ubrań, wolą żyć z dala
od czarodziejów i mugoli, choć są równie inteligentne.
Trolle mają humanoidalny wygląd, poruszają się w po-
zycji wyprostowanej, potrafią się nauczyć kilku prostych
słów, a mimo to są głupsze od najbardziej tępego jednoro-
żca i nie posiadają żadnych magicznych mocy prócz zdu-
miewającej, nienaturalnej siły.
Zadajmy sobie teraz pytanie: Które z tych stworzeń są
“istotami" — czyli stworzeniami zasługującymi na prawo
udziału w kierowaniu czarodziejskim światem — a które
są “zwierzętami"?

X

Pierwsze próby ustalenia, które magiczne stworzenia
powinny być określane mianem “zwierząt", można określić
jako bardzo prymitywne.
W XIV wieku Burdock Muldoon, ówczesny przewod-
niczący Rady Magów2, postanowił, że każdy członek ma-
gicznego społeczeństwa, który chodzi na dwóch nogach,
otrzyma odtąd status “istoty", podczas gdy reszta pozostanie
“zwierzętami". W duchu przyjaźni wezwał wszystkie “isto-
ty" na spotkanie na szczycie, w celu omówienia nowych
praw czarodziejskiego świata, i z przerażeniem stwierdził, że
się przeliczył. Sala spotkań zapełniła się goblinami, które
przyprowadziły z sobą tyle dwunogich stworzeń, ile udało
im się znaleźć. Jak opisuje Bathilda Bagshot w swojej Histo-
rii magii:
Niewiele dało się usłyszeć w straszliwym zgiełku,
w którym skrzeczenie dirikraków i lamenty lelków
wróżebników mieszały się z nieustającą, przeszywającą
pieśnią świergotników. Kiedy czarownice i czarodzieje
próbowali omówić leżące przed nimi dokumenty, naj-
różniejsze chochliki i elfy zaczęły krążyć nad ich gło-
wami, chichocząc i trajkocząc. Około tuzina trolli jęło
rozbijać komnatę maczugami, podczas gdy baby-jagi
krążyły po sali w poszukiwaniu dzieci do zjedzenia.
Przewodniczący rady wstał, poślizgnął się na odcho-
dach kudłonia, i wybiegł z sali, miotając przekleństwa.

XI

Jak widzimy, samo posiadanie dwóch nóg nie gwaran-
tuje, że magiczne stworzenie zechce albo też potrafi zainte-

2 Rada Magów została później przekształcona w Ministerstwo Magii.

resować się sprawami rządzenia czarodziejskim światem.
Rozgoryczony Burdock Muldoon zrezygnował z kolejnych
prób zintegrowania nie będących czarodziejami członków
społeczności magicznej w Radzie Magów.
Następczyni Muldoona, pani Elfrida Clagg, starała się
stworzyć nową definicję “istot", w nadziei, że w ten sposób
uda się nawiązać bliższe stosunki z innymi magicznymi
stworzeniami. Ogłosiła, że “istotami" są wszystkie stworze-
nia, które mówią ludzkim językiem. W związku z tym na
kolejne zebranie zostali zaproszeni wszyscy, których Rada
Magów była w stanie zrozumieć. Jednak i tym razem poja-
wiły się problemy. Trolle, których gobliny nauczyły kilku
prostych zdań, zaczęły demolować salę obrad tak jak po-
przednio. Wozaki urządziły sobie wyścigi między nogami
od krzeseł, na których siedzieli członkowie Rady, raniąc
przy tym tyle łydek, ile się dało. Przybyła liczna delegacja
duchów (które poprzednio zostały wykluczone z obrad
przez Muldoona, ponieważ nie poruszały się na dwóch no-
gach, lecz unosiły w powietrzu), ale wkrótce opuściła salę
obrad, urażona tym, co duchy określiły później jako “bez-
wstydne skupienie się Rady na potrzebach istot żywych
i zlekceważenie potrzeb istot martwych". Centaury, które
za czasów Muldoona zostały zaklasyfikowane do “zwierząt",
a przez panią Clagg do “istot", odmówiły uczestnictwa
w Radzie, protestując przeciwko wyłączeniu trytonów, któ-
re poza wodą porozumiewają się wyłącznie po trytońsku.
Dopiero w 1811 roku ustalono podział, który zadowolił
większość magicznej społeczności. Grogan Kikut, nowo
mianowany minister magii, zdecydował, że “istotą" jest “każ-
de stworzenie obdarzone inteligencją wystarczającą do zro-

XII

zumienia praw magicznej społeczności i do współodpowie-
dzialności przy ustalaniu tych praw"3. Przedstawiciele trolli
zostali przepytani pod nieobecność goblinów i stwierdzono,
że w ogóle nie rozumieją, co się do nich mówi; w związku
z tym zostali zakwalifikowani do “zwierząt", mimo iż poru-
szają się na dwóch nogach. Po raz pierwszy zaproponowano
trytonom (za pośrednictwem tłumaczy) status “istot". Elfy,
chochliki i gnomy, mimo ich humanoidalnej postury, bez
skrupułów zostały uznane za “zwierzęta".
Oczywiście nie rozwiązało to wszystkich problemów i nie
wyjaśniło wszystkich wątpliwości. Każdy z nas słyszał o eks-
tremistach, którzy agitują, aby mugoli zaliczyć do “zwie-
rząt". Mamy świadomość, że centaury odmówiły statusu
“istot" i zażyczyły sobie, aby pozostawiono im status “zwie-
rząt"4. Wilkołaki przez wiele lat przerzucano między wy-

3	W stosunku do duchów został zastosowany wyjątek, ponieważ
stwierdziły, że określanie ich mianem “istot" rani ich uczucia, jako że
jest oczywiste,  iż są  “post-istotami".  Dlatego  też  Kikut  stworzył
w Urzędzie Kontroli nad Magicznymi Stworzeniami trzy wydziały,
które istnieją do dziś: Wydział Zwierząt, Wydział Istot i Wydział
Duchów.
4	Centaurom nie odpowiadał fakt, że niektóre stworzenia, takie
jak wiedźmy i wampiry, miały dzielić z nimi status “istot", w związku
z czym stwierdziły, że dadzą sobie radę bez czarodziejów. Rok później
taki sam postulat przedłożyły trytony. Ministerstwo Magii z niechęcią
zgodziło się na ich prośby. Chociaż Biuro Łączności z Centaurami ist-
nieje w Wydziale Zwierząt Urzędu Kontroli nad Magicznymi Stwo-
rzeniami, żaden centaur nigdy z niego nie skorzystał. Toteż stwier-
dzenie,  że  ktoś  został   “odesłany  do  Biura  Centaurów",  stało  się
w Urzędzie swego rodzaju żartem i oznacza, że osoba, o której mowa,
będzie w najbliższym czasie zwolniona.

XIII

działami zwierząt i istot. Obecnie, kiedy piszę tę książkę,
Służby Pomocy Wilkołakom funkcjonują w Wydziale Istot,
podczas gdy Rejestr Wilkołaków i Brygada Ścigania Wil-
kołaków podlegają Wydziałowi Zwierząt. Kilka rodzajów
bardzo inteligentnych “istot" sklasyfikowano jako “zwierzę-
ta", ponieważ nie są one w stanie zapanować nad swoją bru-
talną naturą. Akromantule i mantykory są zdolne do sen-
sownej rozmowy, ale pożrą każdego człowieka, który
spróbuje się do nich zbliżyć. Sfinksy mówią wyłącznie zagad-
kami i rebusami, bywają też brutalne, jeśli otrzymają złą od-
powiedź.
Za każdym razem, kiedy na stronach tej książki poja-
wiają się wątpliwości co do klasyfikacji jakiegoś gatunku,
zaznaczyłem to w danym haśle.
Zastanówmy się teraz nad pytaniem, które pada najczę-
ściej w dyskusjach między czarownicami i czarodziejami,
kiedy rozmowa schodzi na tematy magizoologii: dlaczego
tych stworzeń nie zauważają mugole?
Mugole a fantastyczne zwierzęta
Krótka historia mugolskiej świadomości
C
hociaż może to się wydać niektórym czarodziejom za-
dziwiające, mugole nie zawsze byli nieświadomi istnie-
nia magicznych i potwornych stworzeń, które od tak daw-
na i z niemałym trudem staramy się przed nimi ukryć.
Rzut oka na mugolską średniowieczną literaturę i sztukę
ujawnia, że wiele stworzeń, które mugole obecnie uważają

XIV

za wytwory swojej wyobraźni, było przez nich kiedyś uzna-
wane za istniejące w rzeczywistości. Smoki, gryfy, jednoroż-
ce, feniksy i centaury — te i inne stworzenia pojawiają się
w dziełach mugoli z tamtego okresu, co prawda opisywane
z wręcz komiczną nieścisłością.
Głębsza analiza mugolskich bestiariuszy tamtego okre-
su dowodzi, że większość gatunków magicznych zwierząt
albo w ogóle umknęła uwagi mugoli, albo została pomylo-
na z czymś innym. Przeanalizujmy pewien ocalały frag-
ment manuskryptu brata Benedykta, franciszkanina z Wor-
cestershire:
Dzisiaj, gdym pracował w herbarium, odchyliłem
krzaczek bazylii i znalazłem za nią fretkę olbrzymich
rozmiarów. Nie schowała się ona ani nie uciekła, jak
na fretkę przystało, lecz skoczyła na mnie, a obaliw-
szy na ziemię, krzyknęła z niezwykłą wściekłością
“Wynoś się stąd, łysolu!" Po czym ugryzła mnie w nos
tak złośliwie, że krwawił przez kilka godzin. Opat nie
zechciał uwierzyć, żem spotkał gadającą fretkę, i do-
pytywał się, czym nie raczył się winem z rzepy, warzo-
nym przez brata Bonifacego. Ponieważ nos mój nadal
był obrzmiały i wciąż krwawił, zostałem zwolniony
z nieszporów.
Jest oczywiste, że nasz mugolski przyjaciel nie odkrył
fretki, jak przypuszczał, lecz wozaka, polującego zapewne
na swą ulubioną zdobycz — gnomy.
Niepełne zrozumienie jest często groźniejsze niż całko-
wita niewiedza, a obawa mugoli przed magią z pewnością

XV

była spotęgowana strachem przed tym, co mogło się czaić
między ziołami w ich ogrodach. W owych czasach prześla-
dowania czarodziejów przez mugoli osiągnęły niespotykaną
dotychczas skalę, a spotkania z takimi zwierzętami jak
smoki czy hipogryfy doprowadzały mugoli do zbiorowej hi-
sterii.
Celem tej pracy nie jest rozpamiętywanie smutnych
czasów poprzedzających ukrycie się czarodziejów5. Jedyne,
co nas tutaj interesuje, to los tych legendarnych zwierząt,
które, tak jak i my, musiały zostać ukryte, aby mugole
mogli utwierdzić się w przekonaniu, że coś takiego jak ma-
gia nie istnieje.
Międzynarodowa Konfederacja Czarodziejów przedys-
kutowała tę sprawę na słynnym szczycie w 1692 roku. Aż
siedem tygodni trwały burzliwe dyskusje między czarodzie-
jami wszystkich narodowości nad trudnym zagadnieniem
magicznych stworzeń. Ile gatunków będziemy w stanie
ukryć przed mugolami i które na to zasługują? Gdzie i jak
mamy je ukryć? Debata stawała się coraz bardziej zażarta.
Część stworzeń była nieświadoma tego, że ważą się ich losy,
inne przyłączyły się do dyskusji6.
W końcu uczestnicy obrad osiągnęli porozumienie7.
Ustalono, że dwadzieścia siedem gatunków, których wiel-
kość oscyluje między smokami a korniczakami, zostanie

5 Każdy zainteresowany pełnym raportem tego wyjątkowo krwa-
wego okresu historii czarodziejów powinien zajrzeć do Historii magii
Bathildy Bagshot (Czerwone Książeczki, 1947).
6 Delegacje centaurów, trytonów i goblinów zostały przekonane
do wzięcia udziału w szczycie.
7 Z wyjątkiem goblinów.

XVI

ukrytych przed mugolami za pomocą czaru iluzji, który
sprawi, że zwierzęta te będą im się wydawać wyłącznie wy-
tworem wyobraźni. Przez następne stulecie liczba ta wzra-
stała, w miarę jak czarodzieje stawali się coraz bieglejsi
w metodach utajania. W 1750 roku do Międzynarodowego
Kodeksu Tajności Czarodziejów została włączona Klauzula
73, do której dostosowują się dzisiaj ministerstwa magii na
całym świecie:
Wszystkie czarodziejskie rady ustawodawcze są od-
powiedzialne za ukrywanie magicznych zwierząt,
istot i duchów w granicach swego terytorium, a tak-
że za sprawowanie nad nimi opieki i kontroli. Jeśli
którekolwiek z tych stworzeń wyrządzi krzywdę ko-
mukolwiek ze społeczności mugoli albo zwróci na
siebie ich uwagę, czarodziejskie ciało ustawodawcze
danego państwa zostanie pociągnięte do odpowie-
dzialności przez Międzynarodową Konfederację Cza-
rodziejów.
Magiczne zwierzęta w ukryciu
K
łamstwem byłoby stwierdzenie, że od czasu wprowa-
dzenia w życie Klauzuli 73 nigdy jej nie naruszono.
Starsi czytelnicy z Wielkiej Brytanii na pewno pamiętają
incydent z Ilfracombe z 1932 roku, kiedy to samotny zielo-
ny smok walijski zapikował na plażę pełną opalających się
mugoli. Nieszczęścia udało się uniknąć dzięki odważnym
działaniom rodziny czarodziejów spędzającej tam akurat

XVII

wakacje (później odznaczonej Orderami Merlina Pierwszej
Klasy), która rzuciła na mieszkańców Ilfracombe najwięk-
szą w tym stuleciu powódź zaklęć zapomnienia, o mały
włos nie doprowadzając do katastrofy8.
Międzynarodowa Konfederacja Czarodziejów zmuszo-
na była wielokrotnie karać grzywnami niektóre narody za
łamanie Klauzuli 73. Najczęściej karane są Tybet i Szko-
cja. Mugole tak często widywali yeti, że Międzynarodowa
Konfederacja Czarodziejów uznała za konieczne umiesz-
czenie w Tybecie na stałe Międzynarodowych Sił Ochro-
ny. W Loch Ness zaś największa kelpia na świecie wciąż
pozostaje na wolności i wygląda na to, że bardzo lubi przy-
ciągać uwagę ludzi.
Jeśli nie liczyć tych niepowodzeń, możemy śmiało
stwierdzić, że udało nam się odwalić kawał dobrej roboty.
Nie ma wątpliwości, że przytłaczająca większość żyjących
dziś mugoli nie wierzy w fantastyczne zwierzęta, których
tak się lękali ich przodkowie. Nawet ci mugole, którzy za-
uważają odchody kudłonia albo ślady toksyczka —
byłoby głupotą twierdzić, że da się ukryć wszelkie ślady
tych stworzeń — zadowalają się choćby najbardziej
naciąganym niemagicznym wyjaśnieniem9. Jeśli jakiś mu-

8 Blenheim Stalk w swojej książce z 1972 roku pt. Mugole, którzy
zauważyli, udowadnia, że niektórzy mieszkańcy Ilfracombe uniknęli
masowego zmodyfikowania pamięci. “Po dziś dzień mugol o przezwi-
sku Sprytny Majcher rozprawia w barach na południowym wybrzeżu
o «wstrętnej wielkiej latającej jaszczurce», która przedziurawiła mu
dmuchany materac".
9 Aby dowiedzieć się więcej o tej, jakże szczęśliwej dla nas, ten-
dencji mugoli, polecam lekturę książki profesora Mordicusa Egga

XVIII

gol jest na tyle nierozsądny, aby zwierzyć się innemu, że
widział hipogryfa odlatującego na północ, zostaje zazwy-
czaj uznany za pijanego albo stukniętego. Chociaż może
nam się to wydać niesprawiedliwe, mimo wszystko lepiej
mieć opinię pijaka lub głupka, niż zostać spalonym na
stosie albo utopionym w pobliskim stawie.
Jak więc wspólnota czarodziejów ukrywa fantastyczne
zwierzęta?
Na szczęście niektóre gatunki dają sobie świetnie radę
same. Stworzenia takie jak tebo, demimozy i nieśmiałki
mają bardzo dobre sposoby kamuflażu, tak więc Minister-
stwo Magii nie musi się nimi zajmować. Są też zwierzęta,
które z powodu swojej mądrości bądź nieśmiałości za
wszelką cenę unikają kontaktów z mugolami: na przykład
jednorożce, lunaballe i centaury. Inne stworzenia zamiesz-
kują tereny niedostępne dla mugoli — mam na myśli ak-
romantulę, która mieszka głęboko w niezbadanych lasach
Borneo, czy feniksa, gnieżdżącego się na szczytach gór nie-
dostępnych bez użycia magii. Poza tym istnieją magiczne
zwierzęta (jest ich zresztą najwięcej), zbyt małe, szybkie lub
biegłe w podszywaniu się pod zwykłe zwierzęta, aby zwró-
cić uwagę mugoli — do tej kategorii należą chorbotki,
żądlibąki i psidwaki.
Pozostaje jednak wiele magicznych zwierząt, które czy
to z rozmysłem, czy też mimowolnie, dają się zobaczyć
nawet mugolom, i to właśnie one zapewniają sporo pra-
cy  Urzędowi   Kontroli   nad  Magicznymi  Stworzeniami.

Myślenie potoczne: dlaczego mugole wolą nie wiedzieć (Wydawnictwo Kurz
i Pleśń, 1963).

XIX

Ten departament, drugi co do wielkości w Ministerstwie
Magii10, zajmuje się na wielorakie sposoby licznymi po-
trzebami różnych gatunków zwierząt.
Bezpieczne siedliska
Przypuszczalnie najlepszym sposobem ukrywania magicz-
nych stworzeń jest tworzenie im bezpiecznych siedlisk. Za-
klęcia antymugolskie powstrzymują nieproszonych gości
przed wkraczaniem do lasów zamieszkanych przez centau-
ry i jednorożce, a także przed zbliżaniem się do jezior
i rzek, w których żyją trytony.
W szczególnych przypadkach, na przykład kwintope-
dów, spore tereny są po prostu nienanoszalne 11,
Niektóre z tych terenów muszą być pod stalą obser-
wacją czarodziejów. Przykładem mogą być rezerwaty
smoków. Podczas gdy jednorożce i trytony bardzo chętnie
pozostają na wyznaczonych im terenach, smoki wykorzy-
stują każdą nadarzającą się okazję, aby wyruszyć na po-
szukiwanie zdobyczy poza granice rezerwatów. W nie-
których przypadkach czary antymugolskie nie działają,
ponieważ moc pewnych zwierząt je neutralizuje. Należą
do nich kelpie, których jedynym celem jest zwrócenie na
siebie uwagi ludzi, a także pogrebiny, które same sobie
ludzi wyszukują.

10	Największym departamentem w Ministerstwie Magii jest De-
partament Przestrzegania Prawa, któremu w pewnym stopniu podle-
ga pozostałych sześć departamentów — może z wyjątkiem Departa-
mentu Tajemnic.
11 Jeśli jakiś teren jest nienanoszalny, nie można go oznaczyć na
mapach.

XX

Regulacje dotyczące sprzedaży i rozmnażania
Niebezpieczeństwo, że jakiś mugol natknie się na duże albo
groźne magiczne zwierzę, zostało w dużym stopniu zażeg-
nane wraz z wprowadzeniem surowych kar za ich hodowlę
oraz sprzedaż jaj i młodych. Urząd Kontroli nad Magiczny-
mi Stworzeniami zwraca baczną uwagę na handel fantas-
tycznymi zwierzętami. W 1965 roku wprowadzono Zakaz
Eksperymentalnej Hodowli, w związku z czym tworzenie
nowych gatunków stało się nielegalne.
Zaklęcia zwodzące
Zwykli czarodzieje również biorą udział w ukrywaniu ma-
gicznych zwierząt. Na przykład ci, którzy są posiadaczami
hipogryfów, mają prawny obowiązek rzucić na swoje zwie-
rzę zaklęcie zwodzące, aby zniekształcić obraz hipogryfa,
gdyby zobaczył go mugol. Zaklęcia zwodzące należy co-
dziennie odnawiać, ponieważ ich efekty nie utrzymują się
długo.
Zaklęcia modyfikujące pamięć
Jeśli dojdzie do najgorszego i mugol zobaczy to, czego nie
powinien widzieć, zapewne najlepszym sposobem na na-
prawienie tej sytuacji będą zaklęcia modyfikujące pamięć.
W większości wypadków zaklęcie może zostać rzucone
przez właściciela zwierzęcia, ale w wyjątkowo trudnych
przypadkach Ministerstwo Magii wysyła drużynę wyszko-
lonych amnezjatorów.

XXI

Biuro Dezinformacji
Biuro Dezinformacji wkracza do akcji tylko w wyjątko-
wych przypadkach konfliktów magiczno-mugolskich. Nie-
które magiczne katastrofy i wypadki zbyt rzucają się
w oczy, aby wytłumaczyć je mugolom bez pomocy autory-
tetu z zewnątrz. W takiej sytuacji Biuro Dezinformacji
kontaktuje się bezpośrednio z mugolskim premierem, aby
przekazać mu jakieś wiarygodne niemagiczne wytłumacze-
nie danego zdarzenia. Liczne wysiłki Biura, mające na celu
przekonanie mugoli, że wszystkie zdjęcia, które miały być
dowodem na istnienie kelpii w jeziorze Loch Ness, są
sfałszowane, doprowadziły do naprawienia sytuacji, która
wyglądała już bardzo niepokojąco.
Dlaczego magizoologia jest tak ważna
O
pisane powyżej zabiegi są jedynie drobnym fragmen-
tem pracy, jaką wykonuje Urząd Kontroli nad Ma-
gicznymi Stworzeniami. Pozostaje tylko odpowiedzieć na
pytanie, na które wszyscy, w głębi serca, znamy odpowiedź:
Dlaczego wciąż, jako społeczność i indywidualnie, staramy
się chronić i ukrywać magiczne zwierzęta, nawet te, które
są niebezpieczne i nie dają się oswoić? Oczywiście po to,
aby przyszłe pokolenia czarownic i czarodziejów mogły
czerpać radość z ich przedziwnego piękna i mocy, podobnie
jak mieliśmy to szczęście my.
Ta praca jest jedynie skromnym wstępem do przeboga-
tego   skarbca   fantastycznych   stworzeń   zamieszkujących

XXII

nasz świat. Na stronach tej książki zostało opisanych sie-
demdziesiąt pięć gatunków, ale nie wątpię, że jeszcze
w tym roku zostanie odkryty jakiś nowy, dotychczas nie-
znany, co pociągnie za sobą konieczność opublikowania ko-
lejnego, pięćdziesiątego trzeciego poprawionego wydania
Fantastycznych zwierząt. Tymczasem dodam tylko, że bar-
dzo mnie raduje świadomość, iż dzięki tej książce kolejne
pokolenia młodych czarownic i czarodziejów wzbogacały
swą wiedzę i nabierały większego zrozumienia dla tych
wszystkich fantastycznych zwierząt, które tak kocham.

XXIII

Klasyfikacja Ministerstwa Magii
U
rząd Kontroli nad Magicznymi Stworzeniami ustalił
specjalną klasyfikacje wszystkich znanych zwierząt,
istot i duchów12.  Korzystając z niej,  można na pierwszy
rzut oka ocenić niebezpieczeństwo grożące przy spotkaniu
z danym zwierzęciem. Oto pięć kategorii:
Klasyfikacja Ministerstwa Magii (MM)
XXXXX	Znany morderca czarodziejów / nie nadaje
się do udomowienia ani tresury
XXXX	Groźne / wymaga specjalistycznej wiedzy /
czarodziej-specjalista może sobie poradzić
XXX	Odpowiedzialny czarodziej powinien dać so-
bie radę
XX	Niegroźne / może być udomowione
X	Nudne
W niektórych przypadkach czułem się w obowiązku wyjaś-
nić, dlaczego dany gatunek został zaliczony do takiej a nie
innej kategorii, i w razie potrzeby dodawałem przypis.

XXIV

12 W nawiasach podano nazwy angielskie, aby ułatwić (a może
i uratować) życie tym młodym polskim czarodziejom, którzy trafią do
Hogwartu na kolejny Turniej Trójmagiczny (przyp. tłum.).

FANTASTYCZNE ZWIERZĘTA
OD A DO Z
AKROMANTULA {Acromantula}
Klasyfikacja MM: XXXXX
Akromantula jest gigantycznym ośmiookim pająkiem,
który może się posługiwać ludzką mową. Pochodzi z Bor-
neo, gdzie zamieszkuje gęstą dżunglę. Cechami szczególny-
mi akromantuli są grube czarne włosy pokrywające cale
ciało, rozstaw nóg, który może osiągać nawet piętnaście
stóp, szczypce, które wydają charakterystyczny klekot, kie-
dy akromantula jest podekscytowana lub zła, i trująca wy-
dzielina. Akromantula jest mięsożerna i woli duże ofiary.
Tka na ziemi kopulaste pajęczyny. Samica jest większa od
samca, za jednym razem może złożyć do stu jaj. Jaja są
miękkie i białe, wielkości piłki plażowej. Młode wykluwają
się po sześciu, ośmiu tygodniach. Jaja akromantuli zostały
zaliczone przez Urząd Kontroli nad Magicznymi Stworze-
niami do towarów niewymienialnych klasy A, co oznacza
bardzo wysokie kary za ich import albo sprzedaż.
Przypuszcza się, ze zwierzę to zostało wyhodowane przez
czarodziejów; możliwe, że pierwotnie miało być przeznaczo-
ne do pilnowania domostw albo skarbów, jak zwykle bywa
w przypadku potworów stworzonych za pomocą magii13.
13 Rzadko się zdarza, aby zwierzę zdolne do używania ludz-
kiej mowy samo się jej nauczyło; wyjątkiem jest szewczyk. Zakaz Eks-
perymentalnej Hodowli został wprowadzony dopiero w XX wie-
ku, na długo po pierwszej zarejestrowanej obserwacji akromantuli
w 1794 roku.

1

Mimo inteligencji zbliżonej do ludzkiej, akromantuli nie da
się jednak tresować. Jest bardzo niebezpieczna zarówno dla
czarodziejów, jak i dla mugoli.
Plotki na temat tego, że akromantule założyły w Szkocji
kolonię, nie zostały potwierdzone.
BAHANKA  (znana  czasami
jako kąsający elf)
{Doxy — Biting Fairy}
Klasyfikacja MM: XXX
Bahanki  są często  mylone
z elfami (patrz niżej), cho-
ciaż są to dwa różne gatun-
ki. Podobnie jak elf, bahan-
ka wygląda jak malutki człowieczek, ale cale jej ciałko jest
pokryte grubym czarnym włosem, ma też dwie pary rąk
i nóg. Skrzydła bahanki są grube, zaokrąglone i błyszczące,
zbliżone wyglądem do skrzydeł żuka. Bahanki spotyka się
w całej północnej Europie i Ameryce, ponieważ wolą
chłodny klimat. Składają do pięciuset jaj na raz i zakopują
je. Młode wykluwają się po dwóch, trzech tygodniach.
Bahanki mają dwa rzędy ostrych, jadowitych zębów.
W razie ugryzienia należy zażyć antidotum.
BAZYLISZEK (nazywany też królem węży)
{Basilisk}
Klasyfikacja MM: XXXXX
Pierwszy   zarejestrowany   bazyliszek   został   wyhodowany
przez Herpona Podłego, greckiego czarnoksiężnika i wężo-
ustego, który po wielu eksperymentach odkrył, że z kurze-

2

go jaja wysiedzianego przez ropuchę wykluwa się olbrzymi
wąż, posiadający niezwykle niebezpieczne moce.
Bazyliszek jest szmaragdowozielonym wężem, który
może osiągnąć nawet pięćdziesiąt stóp długości. Samiec
z charakterystycznym szkarłatnym grzebieniem na głowie
ma wyjątkowo jadowite kły, ale jego najgroźniejszą bronią
jest samo spojrzenie wielkich żółtych oczu. Każdy, kto
w nie spojrzy, natychmiast pada trupem.
Jeśli zasoby pożywienia są wystarczające (bazyliszek
żywi się wszelkimi ssakami i ptakami, a także większością
gadów), bazyliszek może dożyć bardzo podeszłego wieku.
Twierdzi się, że bazyliszek Herpona Podłego dożył prawie
dziewięciuset lat.
Hodowla bazyliszków jest zakazana od czasów średnio-
wiecza, ale takie praktyki łatwo ukryć, ponieważ kiedy do
akcji wkracza Urząd Kontroli nad Magicznymi Stworzenia-
mi, wystarczy wyjąć jajo spod wysiadującej je ropuchy. Tak
czy inaczej, bazyliszków nie może kontrolować nikt poza
wężoustymi, a są one równie niebezpieczne dla większości
czarnoksiężników, jak dla innych czarodziejów. Na terenie
Wielkiej Brytanii przez ostatnie czterysta lat nie widziano
ani jednego bazyliszka.
BŁOTORYJ {Dugbog}
Klasyfikacja MM: XXX
Błotoryj zamieszkuje moczary Europy i obu Ameryk. Kie-
dy się nie rusza, przypomina kłodę drewna, ale po uważ-
nym przyjrzeniu się można zauważyć płetwiaste łapy i bar-
dzo ostre zęby. Błotoryj pływa i pełza po moczarach. Żywi
się głównie małymi ssakami, ale może również poważnie

3

poranić nogi pieszych przechodzących przez bagno, w któ-
rym zamieszkuje. Jego ulubionym smakołykiem jest jed-
nak mandragora. Zdarza się, że hodowcy mandragory wy-
rywają nać tej cennej rośliny i znajdują na końcu krwawe
strzępy tego, co pozostało z posiłku błotoryja.
BUCHOROŻEC {Erumpent}
Klasyfikacja MM: XXXX
Buchorożec jest dużym, szarym zwierzęciem afrykańskim,
obdarzonym olbrzymią siłą. Osiąga ciężar jednej tony
i z daleka można go pomylić z nosorożcem. Ma grubą skó-
rę, która odbija większość czarów i uroków, duży ostry róg
na nosie i długi ogon, z wyglądu przypominający linę. Ro-
dzi na raz tylko jedno młode.
Buchorożec nie atakuje, jeśli nie jest nachalnie prowo-
kowany, ale gdy zacznie szarżować, rezultaty bywają
straszne. Róg buchorożca może przeciąć wszystko, od skóry
po metal, i zawiera śmiertelnie niebezpieczny płyn, który
wstrzyknięty w cokolwiek powoduje, że to coś wybucha.
Populacja buchorożców nie jest duża, ponieważ podczas
sezonu godowego walczące samce doprowadzają się wza-
jemnie do eksplozji. Buchorożce są traktowane przez afry-
kańskich czarodziejów z niezwykłą ostrożnością. Ich rogi,
ogony i wybuchowy jad są wykorzystywane do sporządza-
nia eliksirów, chociaż zakwalifikowano je do materiałów
handlowych klasy B (niebezpieczne i podlegające ścisłej
kontroli).

4

Centaur
Klasyfikacja MM: XXXX14
Centaur ma głowę, tors i ręce człowieka, połączone z tu-
łowiem i nogami konia. Może występować we wszystkich
spotykanych u koni maściach. Jako stworzenie inteligentne
i zdolne do ludzkiej mowy, nie powinno być zaliczane do
zwierząt; stało się tak na własne życzenie centaurów, które
Ministerstwo Magii musiało uszanować (patrz Wstęp do tej
książki).
Centaury zamieszkują lasy. Przypuszcza się, że pocho-
dzą z Grecji, chociaż obecnie kolonie centaurów można
spotkać w wielu miejscach w Europie. We wszystkich kra-
jach, w których występują centaury, czarodziejscy specjaliś-
ci wydzielili tereny, na których nie są one niepokojone
przez mugoli; co prawda centaurom opieka czarodziejów
nie jest zbyt potrzebna, ponieważ mają własne sposoby
ukrywania się przed ludźmi.
Życie centaurów jest dla nas tajemnicą. Ogólnie rzecz
biorąc, są równie nieufne w stosunku do czarodziejów, jak
i do mugoli, i wygląda na to, że nie widzą między nimi
specjalnej różnicy. Żyją w stadach, których wielkość waha
się od dziesięciu do pięćdziesięciu osobników. Uważa się,
że są biegłe w magicznym leczeniu, wróżeniu, łucznictwie
i astronomii.

14 Centaurowi przydzielono klasyfikację XXXX nie dlatego, że
jest bardzo niebezpieczny, ale dlatego, że powinno się go traktować
z wyjątkowym szacunkiem. To samo dotyczy trytonów i jedno-
rożców.

5

CHIMERA {Chimaera}
Klasyfikacja MM: XXXXX
Chimera jest rzadko spotykanym greckim potworem o gło-
wie lwa, tułowiu kozy i ogonie smoka. Złośliwa i krwiożer-
cza, chimera jest niezwykle niebezpieczna. Znany jest tyl-
ko jeden przypadek pokonania chimery, a pechowy
czarodziej, któremu to się udało, wyczerpany walką spadł
ze skrzydlatego konia (patrz niżej) i zginął na miejscu.
Jaja chimery zostały zaliczone do towarów niewymienial-
nych klasy A.
CHOCHLIK {Pixie}
Klasyfikacja MM: XXX
Chochliki można najczęściej spotkać w Kornwalii. Mają
elektrycznie niebieską barwę, do ośmiu cali wzrostu i są
bardzo złośliwe. Lubują się w płataniu wszelkiego rodzaju
figli i psikusów. Chociaż nie mają skrzydeł, mogą latać,
i zdarzało się, że chwytały za uszy niczego nie spodzie-
wających się ludzi, po czym zanosiły ich na szczyty drzew
lub budynków. Chochliki wydają wysokie, zrozumiałe tyl-
ko dla nich samych dźwięki. Są żyworodne.
CHORBOTEK {Horklump}
Klasyfikacja MM: X
Chorbotek wywodzi się ze Skandynawii, ale w tej chwili
występuje już w całej północnej Europie. Przypomina
mięsisty, różowy grzyb porośnięty rzadką, sztywną szcze-
ciną. Rozmnaża się bardzo szybko i w ciągu kilku dni
może pokryć średnich rozmiarów ogród. Chorbotek wci-
ska w ziemię muskularne macki w poszukiwaniu swoich

6

ulubionych dżdżownic. Jest najlepszym przysmakiem
gnomów, poza tym nie zarejestrowano żadnego zastoso-
wania.
CHROPIANEK {Chizpurfle}
Klasyfikacja MM: XX
Chropianki są małymi pasożytami, których długość do-
chodzi do jednej dwudziestej cala. Z wyglądu przypomi-
nają kraby z dużymi kłami. Przywabia je magia, mogą za-
gnieździć się w futrze i piórach takich stworzeń, jak
psidwaki czy lelki wróżebniki. Wdzierają się też do do-
mostw czarodziejów, atakując takie magiczne przedmioty
jak różdżki, z których sukcesywnie wygryzają magicz-
ny rdzeń, albo brudne kociołki, z których zlizują zasch-
nięte resztki eliksirów15. Chociaż chropianków łatwo się
pozbyć za pomocą jednego z licznych środków dostęp-
nych na rynku, poważne inwazje mogą wymagać wizy-
ty funkcjonariuszy Sekcji Szkodników Urzędu Kontroli
nad Magicznymi Stworzeniami, gdyż napęczniałe od ma-
gicznych substancji chropianki są bardzo trudne do zwal-
czenia.

15 W przypadku braku magii, chorpianki atakują znajdujące się
w ich pobliżu urządzenia elektryczne (aby lepiej poznać zjawisko elek-
tryczności, zob.: Życie prywatne i zwyczaje społeczne mugoli brytyjskich
Wilhelma Wigworthy'ego, Czerwone Książeczki, 1987). Inwazje
chorpianków tłumaczą zastanawiające awarie wielu stosunkowo no-
wych elektrycznych mugolskich przedmiotów.

7

Ciamarnica {Lobalug}
Klasyfikacja MM: XXX
Ciamarnica żyje na dnie Morza Północnego. Stworzonko
o	nieskomplikowanej   budowie,   długości  dziesięciu  cali,
składa się z gumowatego otworu gębowego i woreczka z ja-
dem. Atakowana ciamarnica kurczy swój woreczek jadowy
i	opryskuje atakującego trucizną. Trytony wykorzystują
ciamarnicę jako broń, a czarodzieje pozyskują jej truciznę,
gdyż używa się jej do warzenia eliksirów. Praktyka ta jed-
nak podlega ścisłej kontroli.
CZERWONY KAPTUREK {Red Cap}
Klasyfikacja MM: XXX
Te karłowate stworzenia żyją w jamach na dawnych polach
bitewnych i we wszystkich innych miejscach, gdzie została
rozlana ludzka krew. Chociaż łatwo je odpędzić prostymi
zaklęciami i urokami, są bardzo niebezpieczne dla samot-
nych mugoli, których w ciemne noce próbują zatłuc
pałkami na śmierć. Czerwone kapturki spotyka się najczę-
ściej w północnej Europie.
DEMIMOZ {Demiguise}
Klasyfikacja MM: XXXX
Demimoz spotykany jest na Dalekim Wschodzie, i to nie-
zwykle rzadko, ponieważ zwierzę to w obliczu zagrożenia
staje się niewidzialne i tylko wyszkoleni łowcy są w stanie
je wytropić.
Demimoz jest pokojowo nastawionym, roślinożernym
zwierzęciem, przypominającym pełną wdzięku bezogo-
niastą małpę, o wielkich, czarnych i smutnych oczach, za-

8

zwyczaj skrytych pod szopą włosów. Całe ciało demimoza
pokryte jest długimi, delikatnymi, jedwabistymi, srebrzy-
stymi włosami. Skóry demimozów są bardzo cenne, po-
nieważ z ich włosów przędzie się peleryny-niewidki.
DIRIKRAK {Diricawl}
Klasyfikacja MM: XX
Dirikrak pochodzi z Mauritiusa. Jest pulchnym nielotem
o puszystych piórach, znanym ze szczególnego sposobu ucie-
kania przed niebezpieczeństwem. Znika wśród kłębiących
się piór i pojawia się w innym miejscu (tę samą zdolność ma
feniks, patrz niżej).
Co ciekawe, mugole w przeszłości wiedzieli, że diri-
krak istnieje, ale znali go pod nazwą dodo. Ponieważ nie
mają pojęcia, że dirikrak może znikać, uważają, że wytę-
pili go przez nadmierne polowania. Wydaje się, że między
innymi ten fakt uświadomił mugolom niebezpieczeństwo
bezmyślnego zabijania różnych zwierząt, w związku
z czym Międzynarodowa Konfederacja Czarodziejów nie
uznała za stosowne poinformować ich, że dirikrak wcale
nie wyginął.
DRUZGOTEK {Grindylow}
Klasyfikacja MM: XX
Ten rogaty, bladozielony demon wodny jest spotykany w je-
ziorach całej Wielkiej Brytanii i Irlandii. Żywi się małymi
rybami. Jest agresywny zarówno w stosunku do czarodzie-
jów, jak i mugoli, bywa natomiast udomawiany przez tryto-
ny. Druzgotek ma bardzo długie palce, które, chociaż mają
silny chwyt, łatwo złamać.

9

ELF {Fairy}
Klasyfikacja MM: XX
Elf jest małym, ozdobnym zwierzątkiem o słabo rozwinię-
tej inteligencji . Używane lub wyczarowywane przez cza-
rodziejów do celów dekoracyjnych, elfy zamieszkują lasy
i polany. Z wyglądu przypominają maleńkiego człowiecz-
ka, ich wzrost waha się od jednego do pięciu cali. Mają
duże, podobne do owadzich skrzydła, przezroczyste lub
mieniące się kolorami tęczy.
Elfy dysponują słabym rodzajem magii, dzięki której
mogą odstraszać takie drapieżniki jak lelek wróżebnik. Są
z natury bardzo kłótliwe, ale ich wyjątkowa próżność spra-
wia, że zawsze można je namówić do występowania w cha-
rakterze ornamentu. Chociaż mają humanoidalne kształty,
nie potrafią mówić. Komunikują się między sobą za po-
mocą wysokich, brzęczących dźwięków.
Elfy składają do pięćdziesięciu jaj po spodniej stronie liś-
ci. Z jaj wykluwają się jaskrawo ubarwione larwy. Po sze-
ściu, dziesięciu dniach przędą sobie kokon, z którego po
miesiącu wyłania się w pełni uformowany, uskrzydlony
osobnik.

16 Mugole mają niezwykłą słabość do elfów, które występują
w wielu opowiastkach dla ich dzieci. W tych bajkach pojawiają się
skrzydlate istotki o zróżnicowanych osobowościach i umiejętności
mówienia po ludzku (co prawda często w mdły, sentymentalny spo-
sób). Elfy, jak wyobrażają sobie mugole, zamieszkują maleńkie do-
mostwa zrobione z płatków kwiatów, wydrążone muchomory i tym
podobne. Często są przedstawiane z różdżkami w rękach. Można po-
wiedzieć, że mugole ze wszystkich magicznych zwierząt najbardziej
upodobali sobie elfy.

10

ERKLING
Klasyfikacja MM: XXXX
Erkling jest stworzeniem podobnym do elfa, wywodzącym
się ze Schwarzwaldu w Niemczech. Jest większy od gnoma
(przeciętnie trzy stopy wzrostu) i ma spiczastą twarz. Chi-
chocze piskliwie, co bardzo podoba się dzieciom, które sta-
ra się odciągnąć od opiekunów i pożreć. Niemieckie Mini-
sterstwo Magii wprowadziło ścisły nadzór nad erklingami,
dzięki czemu w ciągu ostatnich kilku wieków liczba za-
bójstw dzieci znacznie zmalała, a ostatni znany przypadek
ataku erklinga na sześcioletniego czarodzieja Brunona
Schmidta zakończył się śmiercią stworzonka, które zostało
przez ojca chłopaka silnie uderzone w głowę składanym ko-
ciołkiem.
FENIKS {Phoenix}
Klasyfikacja MM: XXXX17

11

Feniks jest wspaniałym szkarłatnym ptakiem wielkości ła-
będzia, o złotym ogonie, dziobie i szponach. Gnieździ się
na szczytach gór i jest spotykany w Egipcie, Indiach i Chi-
nach. Feniks może żyć wiecznie, ponieważ kiedy się zes-
tarzeje, jest w stanie się odrodzić, najpierw ginąc w pło-
mieniach, a następnie powstając z popiołów jako pisklę.
Feniksy są łagodnymi stworzeniami, które nigdy nie zabi-
jają, gdyż żywią się wyłącznie ziołami. Podobnie jak diri-
krak (patrz wyżej), feniks może znikać i pojawiać się, gdzie
chce. Pieśń feniksa jest magiczna: uważa się, że wzmacnia

17 Feniks dostał kategorię XXXX nie dlatego, że jest niebezpiecz-
ny, ale dlatego, że tylko nielicznym czarodziejom udało się go oswoić.

odwagę tych o czystym sercu i sprawia, że do serc nieczys-
tych wkrada się strach. Łzy feniksa mają silne właściwości
lecznicze.
GARBORÓG {Graphorn}
Klasyfikacja MM: XXXX
Garborogi żyją w górskich rejonach Europy. Jest to duże,
szarofioletowe zwierzę, z charakterystycznym garbem na
grzbiecie i dwoma bardzo ostrymi rogami. Porusza się na
dużych, czteropalczastych stopach. Ma wyjątkowo agre-
sywną naturę. To prawda, że czasami można spotkać gór-
skiego trolla jadącego wierzchem na garborogu, ale naj-
widoczniej temu ostatniemu nie sprawia to większej
przyjemności, bo o wiele częściej widuje się trolle pokryte
bliznami po atakach garboroga. Sproszkowany róg garbo-
roga jest składnikiem wielu eliksirów, niezwykle drogim
ze względu na trudności związane z jego pozyskaniem.
Skóra garboroga jest grubsza nawet od smoczej i odbija
większość zaklęć.

12

GHUL {Ghoul}
Klasyfikacja MM: XX
Ghul odznacza się wyjątkową brzydotą, ale nie ma powo-
du, aby się go obawiać. Przypomina wstrętnego olbrzyma
z wystającymi zębami i zamieszkuje zazwyczaj strychy do-
mów lub stodoły należące do czarodziejów, gdzie żywi się
pająkami i kretami. Zazwyczaj pojękuje i zawodzi, a cza-
sami rzuca różnymi przedmiotami, ale jest z natury naiw-
ny i, w najgorszym wypadku, nawarczy na człowieka,
który się na niego natknie. W Urzędzie Kontroli nad Ma-

gicznymi Stworzeniami istnieje Brygada Specjalna zajmu-
jąca się usuwaniem ghuli z budynków, które przechodzą
w posiadanie mugoli. W domach czarodziejów ghul czę-
sto bywa lubianym szczególnie przez dzieci zwierzątkiem
rodzinnym.

GNOM {Gnome}
Klasyfikacja MM: XX
Gnom  jest  pospolitym  szkodni-
kiem   ogrodowym,    spotykanym
na całym obszarze północnej Eu-
ropy, a także w Ameryce Północ-
nej. Ma stopę wzrostu, niepropor-
cjonalnie  dużą  głowę  i  kościste
stopy. Aby pozbyć się gnoma z ogrodu, należy kręcić nim
wokół siebie, aż dostanie zawrotu głowy, a następnie wyrzu-
cić za płot. Można też użyć wozaka, ale w ostatnich czasach
wielu czarodziejów uważa tę metodę pozbywania się gno-
mów za zbyt brutalną.
GRYF {Griffin}
Klasyfikacja MM: XXXX
Gryf pochodzi z Grecji. Ma głowę i przednie łapy olbrzy-
miego orła, a ciało i tylne łapy lwa. Podobnie jak sfinksy
(patrz niżej), gryfy są często wynajmowane przez czaro-
dziejów do pilnowania skarbów. Chociaż gryfy mają bar-
dzo gwałtowny charakter, znane są przypadki obłaskawia-
nia ich przez czarodziejów. Żywią się surowym mięsem.

13

GUMOCHŁON {Flobberworm}
Klasyfikacja MM: X
Gumochłony żyją w mokrych rowach. Przypominają gru-
be, brązowe glisty, długości do dziesięciu cali, i prawie
wcale się nie poruszają. Oba końce gumochłona wyglądają
tak samo i z obydwu wydobywa się śluz, który wykorzystu-
je się czasami do zagęszczania eliksirów. Jego ulubionym
pożywieniem jest sałata, ale może się żywić prawie wszyst-
kimi roślinami.
HIPOGRYF {Hippogriff}
Klasyfikacja MM: XXX
Hipogryf wywodzi się z Europy, ale obecnie spotyka się go
na całym świecie. Ma głowę, przednie nogi i skrzydła
olbrzymiego orla, a tułów konia. Można go oswoić, ale po-
winni się tego podejmować wyłącznie specjaliści. Pod-
chodząc do hipogryfa, należy zachować z nim kontakt
wzrokowy i ukłonić się, okazując w ten sposób dobre inten-
cje. Jeśli hipogryf również się ukłoni, można się zbliżyć bez
obawy.
Hipogryfy ryją ziemię w poszukiwaniu owadów, ale
nie gardzą również ptakami i małymi ssakami. Budują na
ziemi gniazda, do których składają jedno duże jajo o dość
delikatnej skorupce, z którego młode wykluwa się po
dwudziestu czterech godzinach. Pisklę hipogryfa już po
tygodniu jest gotowe do lotu, ale dopiero po kilku mie-
siącach będzie w stanie wyruszyć razem z rodzicem na da-
lekie wyprawy.

14

HIPOKAMPUS {Hippocampus}
Klasyfikacja MM: XXX
Hipokampus pochodzi z Grecji, ma głowę i pierś konia,
a ogon i zad olbrzymiej ryby. Chociaż gatunek ten zazwy-
czaj spotyka się w Morzu Śródziemnym, w 1949 roku prze-
piękny niebieski deresz został schwytany przez trytony
u wybrzeży Szkocji, a następnie przez nie udomowiony. Hi-
pokampus składa duże jaja o półprzeźroczystych skorup-
kach, przez które można zobaczyć uśpione jeszcze kijanki.
JEDNOROŻEC {Unicorn}
Klasyfikacja MM: XXXX18
Jednorożec jest pięknym zwierzęciem spotykanym w lasach
północnej Europy. Jest to rogaty koń. Dorosłe jednorożce
są śnieżnobiałe, młode zaś rodzą się złote i w miarę dorasta-
nia zmieniają maść na srebrną. Róg, krew i włosy jednoroż-
ca mają silne właściwości magiczne19. Jednorożce unikają
spotkań z ludźmi, jeśli jednak do tego dojdzie, chętniej
pozwolą zbliżyć się do siebie czarownicy niż czarodziejowi.
Są tak rącze, że bardzo trudno je złapać.
JEŻANKA {Shrake}
Klasyfikacja MM: XXX
Jeżanka  to   ryba  pokryta  kolcami,   żyjąca  w   Oceanie
Atlantyckim. Mówi się, że pierwsza ławica jeżanek została

15

stworzona przez czarodziejów na początku XIX wieku,

18	 Patrz przypis do klasyfikacji centaura.
19 Mugole mają o jednorożcach, podobnie jak o elfach, bardzo wy-
sokie mniemanie — w tym przypadku uzasadnione.

16

w zemście na mugolskich rybakach, którzy obrazili grupę
czarodziejów-żeglarzy. Od tamtej pory w tym miejscu
oceanu mugolscy rybacy znajdują porwane przez jeżanki
puste sieci.
KAPPA
Klasyfikacja MM: XXXX
Kappa jest japońskim demonem wodnym, który zamiesz-
kuje płytkie stawy i rzeki. Często porównuje się ją do mał-
py, która zamiast futra ma rybie łuski, a na czubku głowy
lejek pełen wody.
Kappa żywi się ludzką krwią, ale można ją powstrzy-
mać przed atakiem, rzucając jej ogórek z wyrytym na nim
imieniem niedoszłej ofiary. Czarodziej, który spotka kappę,
musi spowodować, aby się ukłoniła, wtedy woda z lejka
wyleje się, a kappa całkowicie utraci moc.

KELPIA {Kelpie}
Klasyfikacja MM: XXXX
Ten brytyjski i irlandzki de-
mon wodny może przybie-
rać różne kształty, ale naj-
częściej ukazuje się w posta-
ci   konia  z   wiechą  sitowia
zamiast grzywy. Kiedy zwabi na swój grzbiet niczego nie-
świadomego nieszczęśnika, nurkuje z nim na dno rzeki lub
jeziora, gdzie zjada go, pozwalając wnętrznościom wypłynąć
na powierzchnię. Aby pokonać kelpię, należy nałożyć jej za
pomocą zaklęcia wędzidło, co sprawi, że stanie się uległa
i niegroźna.

17

Największa kelpia na świecie zamieszkuje jezioro Loch
Ness w Szkocji. Najchętniej przybiera kształt węża mor-
skiego (patrz niżej). Obserwatorzy z Międzynarodowej
Konfederacji Czarodziejów odkryli, że nie mają do czynie-
nia z prawdziwym wężem morskim, kiedy na widok grupy
mugolskich badaczy wąż zamienił się w wydrę, a po ich
odpłynięciu powrócił do swego pierwotnego kształtu.
KOŁKOGONEK {Nogtait}
Klasyfikacja MM: XXX
Kołkogonki są demonami spotykanymi w rolniczych rejo-
nach Europy, Rosji i Ameryki. Przypominają karłowate pro-
siaki o długich nogach, serdelkowatych ogonach i wąskich
czarnych oczach. Kołkogonek wkrada się do chlewa i ssie
zwyczajną maciorę razem z jej prawdziwymi młodymi. Im
dłużej będzie przebywał w gospodarstwie i im większy uro-
śnie, tym dłużej gospodarzy będzie dręczyła zła passa.
Kołkogonek jest wyjątkowo szybki i trudny do schwy-
tania, ale jeśli zostanie przepędzony za granice gospodar-
stwa przez całkowicie białego psa, nigdy już do niego nie
powróci. Urząd Kontroli nad Magicznymi Stworzeniami
(Sekcja Szkodników) trzyma specjalnie w tym celu dwana-
ście ogarów albinosów.
KORNICZAK {Bundimun}
Klasyfikacja MM: XXX
Korniczaki występują na całym świecie. Zagnieżdżają się
w domach, gdzie mieszkają pod deskami podłogowymi. Ich
obecność objawia się intensywnym odorem zgnilizny. Wy-
dzielina korniczaka powoduje butwienie fundamentów domu.

W stanie spoczynku korniczak przypomina kupkę zie-
lonkawych grzybów z oczami, ale przestraszony zrywa się
na liczne wrzecionowate nogi i ucieka. Żywi się nieczysto-
ściami. Inwazji korniczaków można się pozbyć, używając
zaklęć oczyszczających, ale jeśli dopuszczono, by za bardzo
urosły, należy skontaktować się z Urzędem Kontroli nad
Magicznymi Stworzeniami (Sekcja Szkodników), zanim
dom się zawali. Rozcieńczona wydzielina korniczaka uży-
wana jest w niektórych magicznych środkach czyszczących.
KUDŁOŃ {Porlock}
Klasyfikacja MM: XX
Kudłoń jest strażnikiem koni spotykanym w Anglii (Dor-
set) i na południu Irlandii. Jest kudłaty, głowę porasta mu
długa zmierzwiona czupryna, ma też wyjątkowo duży nos.
Jest parzystokopytny i porusza się na dwóch nogach. Ma
krótkie ramiona zakończone dłońmi o czterech grubych
palcach. Dorosłe kudłonie osiągają dwie stopy wzrostu
i żywią się trawą.
Kudłoń jest nieśmiały, zajmuje się wyłącznie pilnowa-
niem koni. Można go znaleźć w stajni, zwiniętego w słomie,
albo ukrywającego się pośród stada, którego strzeże. Nie ufa
ludziom i zawsze się przed nimi chowa.
KUGUCHAR {Kneazle}
Klasyfikacja MM: XXX
Kuguchar wywodzi się z Wielkiej Brytanii, ale obecnie
spotyka się go na całym świecie. To małe stworzonko przy-
pomina kota, ma nakrapiane, cętkowane albo łaciate futro,
olbrzymie uszy i ogon z pędzelkiem jak u lwa. Kuguchar

18

jest inteligentny, niezależny i czasem agresywny, ale jeśli
spodoba mu się jakaś czarownica lub czarodziej, może być
wspaniałym zwierzątkiem domowym. Ma niezwykłą zdol-
ność wykrywania przykrych i podejrzanych osobników, po-
trafi też doprowadzić do domu swojego właściciela, jeśli ten
zabłądzi. Kuguchary rodzą do ośmiu młodych w jednym
miocie i mogą się krzyżować z kotami. Aby zostać właści-
cielem kuguchara, trzeba mieć licencję, gdyż (podobnie jak
w przypadku psidwaków i świergotników) nietypowy
wygląd kuguchara może wzbudzić zainteresowanie mugoli.

KWINTOPED (znany również
jako Włochaty MacBoon)
{Quintaped — Hairy
MacBoon}
Klasyfikacja MM: XXXXX
Kwintoped jest bardzo niebez-
piecznym zwierzęciem mięso-
żernym, które wyjątkowo roz-
smakowało się w ludziach. Jego nisko zawieszony tułów,
podobnie jak pięć nóg, z których każda zakończona jest
zdeformowaną stopą, porośnięte są grubą, czerwonobrą-
zową sierścią. Kwintopedy występują jedynie na Wyspie
Posępnej, która leży w najdalej wysuniętym na północ
punkcie Szkocji. Dlatego też Posępna jest terenem niena-
noszalnym.
Legenda głosi, że kiedyś Wyspę Posępną zamieszkiwały
dwie rodziny czarodziejów, McClivertowie i MacBoonowie.
Podobno pojedynek, jaki rozegrał się między pijanym na-
czelnikiem klanu McClivert, Dugaldem, i równie pijanym

19

Kwintusem, głową klanu MacBoon, zakończył się śmiercią
Dugalda. Jak głosi legenda, pewnej nocy grupa McCliver-
tów otoczyła zabudowania MacBoonów, i pragnąc się ze-
mścić, zamieniła ich wszystkich w potworne pięcionogie
stwory. McClivertowie zbyt późno zorientowali się, że trans-
mutowani MacBoonowie są o wiele groźniejszymi przeciw-
nikami (uważano, że MacBoonowie bardzo słabo posługu-
ją się magią). Co gorsza, MacBoonowie dali sobie radę
z wszystkimi próbami zamienienia ich z powrotem w ludzi.
Potwory wybiły McClivertów co do nogi, aż na wyspie nie
pozostał ani jeden człowiek. Dopiero wtedy MacBoonowie
zrozumieli, że skoro na wyspie nie pozostał nikt władający
różdżką, już na zawsze pozostaną pięcionogami.
Nigdy się nie dowiemy, czy opowieść ta jest prawdziwa.
Na pewno nie przeżył żaden McClivert ani MacBoon, aby
opowiedzieć, co się stało z jego przodkami. Kwintopedy nie
potrafią mówić. Urząd Kontroli nad Magicznymi Stworze-
niami starał się wielokrotnie schwytać kwintopeda, aby
spróbować go odtransmutować, lecz bez powodzenia. Mu-
simy więc uznać, że rzeczywiście są, jak głosi ich przydo-
mek, Włochatymi MacBoonami, którym przyszło dożyć
swoich dni jako pięcionogie zwierzęta.
LANGUSTNIK LADACO {Mackled Malaclaw}
Klasyfikacja MM: XXX
Langustnik jest stworzeniem lądowym, spotykanym głów-
nie na skalistych wybrzeżach Europy. Chociaż jest nadzwy-
czaj podobny do homara, pod żadnym pozorem nie powinno
się go zjadać, ponieważ spożycie jego mięsa wywołuje wy-
soką gorączkę i nieprzyjemne, zielone zabarwienie twarzy.

20

Langustnik ladaco osiąga długość dwunastu cali i jest
jasnoszary w ciemnozielone plamki. Żywi się małymi sko-
rupiakami, ale nie pogardzi też większą zdobyczą. Ukąsze-
nie langustnika wywołuje nietypowy efekt uboczny, pole-
gający na tym, że przez tydzień po ugryzieniu ofiara ma
wyjątkowego pecha. Jeśli ugryzł cię langustnik, nie
zakładaj się i nie spekuluj, ponieważ sprawy na pewno po-
toczą się nie po twojej myśli.
LELEK WRÓŻEBNIK (nazywany też irlandzkim feniksem)
{Augurey — Irish Phoenix}
Klasyfikacja MM: XX
Lelek wróżebnik jest zwierzęciem rodzimym Wielkiej
Brytanii i Irlandii, ale można go czasem spotkać w innych
rejonach północnej Europy. Jest to chudy i ponury ptak,
przypominający małego i niedożywionego sępa o zielonka-
woczarnym upierzeniu. Jest wyjątkowo nieśmiały. Gnieź-
dzi się w jeżynach i innych ciernistych krzewach, żywi
się dużymi owadami i elfami, lata tylko podczas silnego
deszczu, a przy lepszej pogodzie pozostaje w gnieździe
o kształcie łzy.
Lelek wydaje charakterystyczne niskie, drżące dźwięki.
Kiedyś uważano, że wróżą one śmierć. Czarodzieje omijali
gniazda lelka w obawie usłyszenia tego rozdzierającego ser-
ce krzyku, uważa się też, że niejeden czarodziej dostał ata-
ku serca, kiedy przechodząc przez zarośla, usłyszał jęki
ukrytego w gąszczu lelka20. Jednak wytrwałe badania do-

21

20 Urik Kaprawe Oko trzymał w swojej sypialni aż pięćdziesiąt .
oswojonych   lelków   wróżebników.   Pewnej   wyjątkowo   deszczowej

22

wiodły ostatnio, że lelek śpiewa wyłącznie przed nad-
ciągającym deszczem21. Od tej pory lelki wróżebniki stały
się modnymi zwierzątkami domowymi, które mają przepo-
wiadać pogodę, chociaż w zimie wielu osobom trudno znieść
ich nieustanne jęki. Pióra lelka nie nadają się do pisania,
ponieważ odpychają atrament.
LEPROKONUS (nazywany czasem klaurikornem)
{Leprechaun — Clauricorn}
Klasyfikacja MM: XXX
Chociaż inteligentniejszy od elfa i mniej złośliwy od topka,
chochlika czy bachanki, leprokonus jest wielkim psotni-
kiem. Spotykany wyłącznie w Irlandii, osiąga wzrost do
sześciu cali i jest zielony. Sporządza sobie proste ubrania
z liści. Leprekonusy jako jedyne spośród “karzełków" po-
trafią mówić, ale nigdy nie zażądały zmiany swojego statu-
su zwierząt. Są żyworodne, żyją głównie w lesistych okoli-
cach, ale lubią przyciągać uwagę mugoli i dlatego
w mugolskiej literaturze dziecięcej występują prawie tak
często jak elfy. Leprokonusy wytwarzają nadzwyczaj po-
dobną do złota substancję, która, ku ich wielkiej uciesze,
znika po kilku godzinach. Żywią się liśćmi i wbrew krą-
żącej o nich opinii, nigdy nie wyrządzają ludziom poważ-
niejszej krzywdy.

zimy zawodzenia lelków doprowadziły Urika do przekonania, że już
umarł i stal się duchem. Próby przenikania przez ściany swojego
domu doprowadziły go do stanu, który jego biograf, Radolphus Pitti-
man, określił jako “wstrząs mózgu trwający dziesięć dni".
21 Zob. Dlaczego nie zginąłem, kiedy lelek zakrzyczał Gullivera Poke-
by (Czerwone Książeczki, 1824).

LUNABALLA {Mooncalf}
Klasyfikacja MM: XX
Lunaballa jest niezwykle nieśmiałym stworzeniem, które
opuszcza swoją norę jedynie podczas pełni księżyca. Ma
gładkie, bladoszare ciało, wyłupiaste okrągłe oczy na czub-
ku głowy i cztery wrzecionowate nogi o wielkich płaskich
stopach. Podczas pełni lunaballe wykonują tylnymi nogami
skomplikowane tańce. Podejrzewa się, że jest to rodzaj za-
lotów (owe tańce często pozostawiają w zbożu ślady w po-
staci zawiłych geometrycznych wzorów, które stanowią
wielką zagadkę dla mugoli).

23

Obserwowanie tańca lunaballi w świetle księżyca jest
fascynującym przeżyciem, może być również bardzo
opłacalne, bo jeśli przed wschodem słońca zbierze się ich
srebrzyste odchody i rozsypie na grządkach z magicznymi
ziołami i na rabatach z kwiatami, rośliny urosną bardzo
szybko i będą wyjątkowo silne. Lunaballe spotyka się na
całym świecie.
MANTYKORA {Manticore}
 Klasyfikacja MM: XXXXX
Mantykora jest bardzo niebezpiecznym greckim zwierzę-
ciem o głowie człowieka, ciele lwa i ogonie skorpiona. Jest
równie niebezpieczna jak chimera i równie rzadka. Podob-
no cicho nuci, delektując się swoją ofiarą. Skóra mantykory
odbija większość zaklęć, a ukłucie jej żądłem powoduje na-
tychmiastową śmierć.

MEMORTEK {Jobberknoll}
Klasyfikacja MM: XX
Memortek (północna Europa i Ameryka) jest malutkim,
niebieskim, cętkowanym ptaszkiem, który żywi się małymi
owadami. Przez całe życie jest niemy, a tuż przed śmiercią
wydaje długi krzyk składający się ze wszystkich dźwięków,
jakie słyszał w życiu, wyśpiewanych w odwrotnej kolejno-
ści. Pióra memortka wchodzą w skład veritaserum i eliksi-
rów wspomagających pamięć.
NIEŚMIAŁEK {Bowtruckle}
Klasyfikacja MM: XX
Nieśmiałek jest stworzonkiem pilnującym drzew, spoty-
kanym najczęściej w zachodniej Anglii, południowych
Niemczech i niektórych lasach Skandynawii. Trudno go
zauważyć, ponieważ jest niewielki (do ośmiu cali) i spra-
wia wrażenie, jakby składał się z kory, gałązek i dwóch
małych brązowych oczek.
Nieśmiałek żywi się insektami. Jest pokojowo nastawio-
nym i bardzo nieśmiałym stworzonkiem, ale jeśli drzewu,
na którym mieszka, coś zagraża, rzuca się na drwala lub
dendrologa, który próbuje uszkodzić jego dom, i stara się
wydrapać mu oczy swoimi długimi, spiczastymi palcami.
Aby odwrócić uwagę nieśmiałka od drzewa, należy podać
mu trochę korników, a kiedy zwierzątko będzie nimi zaję-
te, szybko pobrać drewno na różdżkę.

24

NIUCHACZ {Niffler}
Klasyfikacja MM: XXX
Niuchacz jest zwierzęciem brytyjskim. Te puchate, czar-
ne, długopyskie, drążące nory stworzonka mają szczegól-
ne upodobanie do wszystkiego, co się świeci. Gobliny czę-
sto wykorzystują niuchacze do poszukiwania ukrytych
pod ziemią skarbów. Chociaż niuchacz jest stworzeniem
łagodnym, a nawet przymilnym, nie powinno go się trzy-
mać w domu, ponieważ może niszczyć dobytek właścicie-
la. Niuchacze mieszkają w norach wydrążonych nawet do
dwudziestu stóp pod ziemią i rodzą od sześciu do ośmiu
młodych w miocie.
NUNDU
Klasyfikacja MM: XXXXX

25

Nundu jest wschodnioafrykańskim zwierzęciem, przez nie-
których uważanym za najgroźniejsze stworzenie na świecie.
Ten gigantyczny lampart, który mimo swych rozmiarów
porusza się bezszelestnie i którego oddech sprowadza zara-
zę mogącą uśmiercić całą wioskę, jeszcze nigdy nie został
pokonany przez grupę liczącą mniej niż stu wyszkolonych
czarodziejów.
OGNISTY KRAB {Fire Crab}
Klasyfikacja MM: XXX
Nazwa jest  myląca, ponieważ  to stworzenie z wyglądu
przypomina żółwia. Na Fidżi, która jest jego ojczyzną, część
wybrzeża została zamieniona w rezerwat krabów, w celu
ich ochrony nie tylko przed mugolami, których mogłyby
skusić ich cenne skorupy, ale również przed pozbawionymi

skrupułów czarodziejami, którzy wykorzystują te skorupy
jako wysoko cenione kociołki. Poza tym krab ma własny
mechanizm obronny: atakowany, wystrzeliwuje z tylnego
końca płomienie. Ogniste kraby eksportuje się jako zwie-
rzęta domowe, ale wymagana jest na nie specjalna licencja.

PLUMPKA {Plimpy}
Klasyfikacja MM: XXX

26

Plumpka jest okrągłą, cęt-
kowaną rybą, którą można
rozpoznać po dwóch dłu-
gich nogach zakończonych
płetwiastymi stopami. Za-
mieszkuje głębokie jeziora, w których ryje dno w poszuki-
waniu żeru. Jej ulubionym pokarmem są wodne ślima-
ki. Plumpka nie jest zbyt groźna, ale może skubać stopy
i ubranie pływaków. Trytony uważają ją za szkodnika
i chętnie się jej pozbywają, zawiązując jej elastyczne odnóża
w supeł; wtedy plumpka odpływa, unoszona prądem, po-
nieważ nie jest w stanie sterować, i nie może powrócić, za-
nim się nie rozpłacze, co zwykle zabiera jej kilka godzin.
POGREBIN
Klasyfikacja MM: XXX
Pogrebin jest rosyjskim demonem, który osiąga najwyżej
stopę wzrostu, ma włochate ciało i gładką, nieproporcjonal-
nie dużą, szarą głowę. Pogrebiny ciągnie do ludzi, którym
lubią towarzyszyć, kryjąc się w ich cieniu, a kiedy właściciel
cienia odwróci się w ich stronę, kulą się, przypominając
błyszczący, okrągły kamień. Jeśli pogrebin będzie podążał za

człowiekiem przez wiele godzin, jego ofiarę ogarnie uczucie
zniechęcenia, po czym pogrąży się w letargu i depresji. Jeśli
ofiara się zatrzyma, opadnie na kolana i zacznie rozpaczać
nad bezsensownością życia, pogrebin rzuci się na nią i będzie
starał się ją pożreć. Łatwo jest jednak odeprzeć pogrebina
prostymi urokami i zaklęciami otumaniającymi. Skutkuje
też danie mu solidnego kopniaka.
POPIEŁEK {Ashwinder}
Klasyfikacja MM: XXX
Popiełek powstaje, kiedy magiczny ogień zbyt długo pali
się bez dozoru. Cienki bladoszary wąż o roziskrzonych czer-
wonych oczach wyłania się spomiędzy żarzących się węgli
nie pilnowanego ognia i odpełza w mroki domostwa, pozo-
stawiając za sobą dróżkę z popiołu.

27

Popiełek żyje tylko godzinę i przez ten czas wyszukuje
sobie ciemne i zaciszne miejsce, aby złożyć w nim jaja, po
czym rozpada się w proch. Jaja popiełka są olśniewająco
czerwone i wydzielają bardzo silne ciepło. Jeśli jaja nie zo-
staną szybko odnalezione i zamrożone odpowiednim zaklę-
ciem, mogą doprowadzić do pożaru. Czarodziej, który za-
uważy, że po jego domu pełza jeden lub więcej popiełków,
powinien natychmiast je wytropić i odnaleźć ich gniazda.
Zamrożone jaja są bardzo cennym składnikiem napojów
miłosnych, a także, zjedzone w całości, skutecznym lekiem
na malarię.
Popiełki występują na całym świecie.

22 Każdy ogień, do którego została dodana magiczna substancja,
na przykład proszek Fiuu.

PSIDWAK {Crup}
Klasyfikacja MM: XXX
Psidwak pochodzi z południowo-wschodniej Anglii. Jest
bardzo podobny do teriera odmiany jack russell, ale ma
rozwidlony ogon. Został najprawdopodobniej wyhodowany
przez czarodziejów, ponieważ jest wobec nich niezwykle lo-
jalny, za to nadzwyczaj źle nastawiony do mugoli.
Pochłania wszelkie szkodniki i odpadki, począwszy od gno-
mów, a skończywszy na starych oponach. Licencję na psid-
waka można otrzymać w Urzędzie Kontroli nad Magiczny-
mi Stworzeniami po przejściu prostego testu, który ma na
celu udowodnienie, że przyszły właściciel jest w stanie za-
panować nad psidwakiem na terenach zamieszkanych przez
mugoli. Aby psidwaki nie wpadły w oko mugolom, ich
właściciele mają prawny obowiązek usuwania im ogonów
bezbolesnym zaklęciem rozdzielającym, kiedy szczeniaki
mają od sześciu do ośmiu tygodni.

28

PUFEK {Puffskein}
 Klasyfikacja MM: XX
Pufek spotykany jest na całym świecie. To krągłe, poro-
śnięte miękkim kremowoszarym futerkiem łagodne stwo-
rzenie nie ma nic przeciwko temu, aby je przytulano lub
nawet nim rzucano. Pufek nie wymaga specjalnej opieki,
a kiedy jest zadowolony, mruczy. Od czasu do czasu wysu-
wa bardzo długi, cienki różowy język, który pełza po domu
w poszukiwaniu jedzenia. Pufek jest typowym śmietnikow-
cem i zje wszystko, od odpadków po pająki, ale jego ulu-
bionym zajęciem jest przyklejanie swojego jęzorka do nosa
śpiących czarodziejów i zjadanie ich smarków. Z tego po-

wodu pufek jest od dawna bardzo lubiany przez dzieci cza-
rodziejów i wciąż jest bardzo popularnym zwierzątkiem do-
mowym.
RAMORA
Klasyfikacja MM: XX
Ramora jest srebrną rybą spotykaną w Oceanie Indyjskim.
Ma silną magiczną moc, może zakotwiczać statki i jest
opiekunką żeglarzy. Ramora jest wysoko ceniona przez
Międzynarodową Konfederację Czarodziejów. Ustanowio-
no wiele praw, które mają ją chronić przed kłusownikami.
REEM {Re'em}
Klasyfikacja MM: XXXX
Reem jest bardzo rzadkim olbrzymim wołem o złotej sierś-
ci, spotykanym na dzikich terenach Ameryki Północnej
i Dalekiego Wschodu. Wypita krew reema daje niezwykłą
siłę, ale trudności, jakie wiążą się z jej zdobyciem, spra-
wiają, że rzadko pojawia się na wolnym rynku.

29

SALAMANDRA {Salamander}
Klasyfikacja MM: XXX
Salamandra jest małą ogniolubną jaszczurką, która żywi się
płomieniami. Zwykle jest kryształowo biała, ale zmienia
kolor na niebieski lub szkarłatny w zależności od tempera-
tury ognia, w którym przebywa.
Salamandry mogą przeżyć poza ogniem do sześciu go-
dzin, jeśli będą regularnie karmione pieprzem. Żyją tak
długo, jak długo pali się ogień, z którego wyszły. Krew sa-
lamandry ma silne właściwości lecznicze i wzmacniające.

SFINKS {Sphinx}
Klasyfikacja MM: XXXX
Egipski sfinks ma ludzką głowę i tułów lwa. Od ponad
tysiąca lat bywa wykorzystywany przez czarownice i czaro-
dziejów do pilnowania kosztowności i tajnych skrytek.
Sfinks jest bardzo inteligentny i kocha się w zagadkach
oraz rebusach. Zazwyczaj jest niebezpieczny tylko wtedy,
gdy coś zagraża temu, czego pilnuje.
SKRZYDLATY KOŃ (zwany czasem pegazem)
{Winged Horse}
Klasyfikacja MM: XX — XXXX

30

Skrzydlate konie występują na całym świecie. Istnieje wiele
różnych ras, między innymi abraksan (niezwykle silny gi-
gantyczny koń maści palomino), aetonan (kasztanowaty,
popularny w Wielkiej Brytanii i Irlandii), granian (mysza-
ty, wyjątkowo szybki) i rzadki tesnal (kary, może być nie-
widzialny, wielu czarodziejów uważa, że przynosi pecha).
Podobnie jak w przypadku hipogryfów, właściciele skrzy-
dlatych koni mają obowiązek rzucać na nie regularnie za-
klęcie zwodzące (patrz Wstęp).
SMOK {Dragon}
Klasyfikacja MM: XXXXX
Smoki są chyba najbardziej znanymi magicznymi zwierzę-
tami, a zarazem jednymi z najtrudniejszych do ukrycia. Sa-
mice bywają zazwyczaj większe i bardziej agresywne od
samców, ale nikt, poza wysoko wykwalifikowanymi i wy-
szkolonymi czarodziejami, nie powinien zbliżać się do smo-
ka bez względu na jego pleć. Smocza skóra, krew, serce,

wątroba i rogi mają wyjątkowo silne właściwości magiczne,
ale jaja smoków są zaliczone do towarów niewymienialnych
klasy A.
Jest dziesięć ras smoków, choć zdarza się, ze krzyżują się
między sobą, co prowadzi do powstawania nietypowych
mieszańców. Oto rasy smoków czystej krwi:
CZARNY HEBRYDZKI {Hebridean Black}

31

Ten brytyjski smok jest bardziej agresywny od swojego wa-
lijskiego ziomka. Wymaga olbrzymiego terytorium (przy-
najmniej sto mil kwadratowych na jednego osobnika).
Osiąga do trzydziestu stóp długości, ma szorstkie łuski,
błyszczące fioletowe oczy, a wzdłuż grzbietu rząd małych,
ostrych jak brzytwa wyrostków kostnych. Ogon smoka he-
brydzkiego zakończony jest szpikulcem w kształcie grotu
strzały, a skrzydła przypominają skrzydła gigantycznego
nietoperza. Żywi się głównie drobną zwierzyną, chociaż
zdarza mu się porywać duże psy, a nawet bydło. Klan cza-
rodziejów MacFusty, który od wieków zamieszkuje Hebry-
dy, jest tradycyjnie odpowiedzialny za opiekę nad swoimi
rodzimymi smokami.
DŁUGORÓG RUMUŃSKI {Romanian Longhorn}
Dlugoróg ma ciemnozielone łuski i błyszczące złote rogi,
na które nabija swoją ofiarę, aby ją upiec swoim ognistym
oddechem. Sproszkowane rogi są cennym składnikiem elik-
sirów. Ojczyzna dlugorogów jest obecnie najważniejszym
na świecie rezerwatem smoków, w którym czarodzieje
wszystkich narodowości mogą badać różne ich rasy. Długo-
rogi zostały poddane programowi intensywnego rozrodu,

ponieważ ich ilość w ciągu ostatnich lat zastraszająco spad-
la, głównie z powodu handlu ich rogami, które są teraz
sklasyfikowane jako materiały handlowe klasy B.
KOLCZASTY NORWESKI {Norwegian Ridgeback} 

32

Norweski smok kolczasty jest podobny do rogogona, ale
zamiast kolców na ogonie może się poszczycić wyjątko-
wo wydatnymi kolcami wzdłuż grzbietu. Jest nadzwyczaj
agresywny w stosunku do osobników własnego gatun-
ku i obecnie należy do mniej licznej rasy smoków. Polu-
je na większość ssaków lądowych, ale w odróżnieniu od
innych smoków żywi się również stworzeniami wodny-
mi. Według niepotwierdzonej informacji w 1802 roku
norweski smok kolczasty upolował młodego wieloryba
u wybrzeży Norwegii. Jaja smoka kolczastego są czarne,
a młode opanowują umiejętność ziania ogniem wcześ-
niej niż inne rasy (między pierwszym a trzecim miesiącem
życia).
KRÓTKOPYSKI SZWEDZKI {Swedish Short-Snout}
Krótkopyski jest ładnym, srebrnoniebieskim smokiem,
którego skóra jest poszukiwana jako materiał do robienia
ochronnych rękawic i osłon. Ogień, który wydobywa się
z jego nozdrzy, ma piękny niebieski kolor i może spopielić
drzewo lub kość w ciągu kilkunastu sekund. Szwedzki
smok krótkopyski ma na sumieniu mniej ludzi niż inne
smoki, ale trudno go za to chwalić, jeśli weźmie się pod
uwagę fakt, że woli żyć w dzikich i nie zamieszkanych tere-
nach górzystych.

OGNIOMIOT CHIŃSKI (znany czasami jako leodrakon)
{Chinese Fireball — Liondragori}
Ten jedyny smok orientalny wygląda wyjątkowo imponu-
jąco. Jest pokryty gładką szkarłatną łuską, ma bardzo wy-
pukłe oczy, a wokół perkatego pyska otoczkę ze złotych kol-
ców. Kiedy jest rozzłoszczony, z nozdrzy bucha mu ogień
w kształcie grzyba i właśnie jemu zawdzięcza swoją nazwę.
Waży od dwóch do czterech ton, samica jest większa od
samca. Składa purpurowe jaja w złote cętki, których skorup-
ki są cennym składnikiem wykorzystywanym w chińskiej
magii. Ogniomiot jest agresywny, a zarazem bardziej tole-
rancyjny od większości smoków innych ras, ponieważ zdarza
mu się dzielić terytorium nawet z dwoma innymi osobnika-
mi. Żywi się prawie wszystkimi ssakami, ale preferuje świnie
i ludzi.
OPALOOKI ANTYPODZKI {Antipodean Opaleye}

33

Opalooki pochodzi z Nowej Zelandii, ale zdarzało się, że
migrował do Australii, gdy na jego terytorium brakowało
pożywienia. Chociaż jest to nietypowe dla smoków, opalo-
oki woli zamieszkiwać doliny, a nie góry. Wielkość średnia:
od dwóch do trzech ton. Jest to chyba najpiękniejszy rodzaj
smoka. Ma opalizujące perłowe łuski i lśniące, wielobarw-
ne, bezźrenicowe oczy, od których wywodzi się jego nazwa.
Zieje jaskrawoczerwonym ogniem, ale jak na smoka nie
jest zbyt agresywny i rzadko zabija, jeśli nie jest głodny.
Jego ulubionym pokarmem są owce, ale znane są przypad-
ki polowania na większe ofiary. Seria ataków na kangury
pod koniec lat siedemdziesiątych była dziełem samca smo-
ka opalookiego, który został przegnany ze swojego teryto-

rium przez dominującą samicę. Jaja opalookiego są blado-
szarego koloru; nieświadomi mugole mylą je czasem ze
skamielinami.
ROGOGON WĘGIERSKI {Hungarian Horntail}
Przypuszczalnie najgroźniejszy ze wszystkich smoków. Przy-
pomina wielką jaszczurkę pokrytą czarnymi łuskami. Ma
żółte oczy, rogi barwy wypolerowanego brązu i tak samo
ubarwione kolce sterczące z długiego ogona. Rogogon zie-
je ogniem na wyjątkowo dużą odległość (do pięćdziesięciu
stóp). Jego jaja mają kolor cementu i bardzo grube skorup-
ki; młode rozbijają je za pomocą kolców na ogonie, które są
już dobrze wykształcone w momencie wyklucia. Rogogony
żywią się kozami, owcami i, jeśli tylko im się uda, ludźmi.
SPIŻOBRZUCH UKRAIŃSKI {Ukrainian lronbelly}

34

Jest to największa rasa smoków, której osobniki osiągają
wagę nawet sześciu ton. Chociaż jest pękaty i wolniejszy od
żmijozęba i długoroga, spiżobrzuch ukraiński jest niezwy-
kle niebezpieczny, zdolny do zdruzgotania budynku, na
którym wyląduje. Ma metalicznie szare łuski, oczy koloru
głębokiej czerwieni i wyjątkowo długie, ostre szpony. Spiż-
obrzuchy są pod stałą obserwacją ukraińskich czarodzie-
jów-specjalistów, od kiedy w 1799 roku jeden z tych smo-
ków porwał z Morza Czarnego łódź żaglową (na szczęście
pustą).
ZIELONY POSPOLITY WALIJSKI {Common Welsh Green}
Zielony smok walijski świetnie zlewa się z bujną trawą
swoich rodzinnych stron, chociaż gnieździ się w wyższych

partiach gór, gdzie założono smoczy rezerwat. Niezależnie
od incydentu w Ilfracombe (patrz Wstęp), rasa ta jest jedną
z najmniej kłopotliwych, ponieważ, podobnie jak opalooki
smok antypodzki, woli polować na owce i unikać ludzi,
o ile tylko nie jest przez nich drażniona. Ryk zielonego
smoka walijskiego łatwo rozpoznać, gdyż jest zaskakująco
melodyjny. Jaja zielonego smoka walijskiego są ziemi-
stobrązowe w zielone cętki.
ŻMIJOZĄB PERUWIAŃSKI {Peruvian Vipertooth}
Ten najmniejszy ze smoków lata najszybciej ze wszystkich
smoczych ras. Ma tylko piętnaście stóp długości, gładką
łuskę koloru miedzi, z czarnym pasem na grzbiecie. Ma
krótkie rogi i wyjątkowo jadowite kły. Żywi się głównie ko-
zami i krowami, ale pod koniec XIX wieku tak się rozsma-
kował w ludziach, że Międzynarodowa Konfederacja Czaro-
dziejów była zmuszona wysłać do Peru łowców, którzy
przetrzebili zbyt szybko mnożącą się populację żmijozębów.

35

SZCZUROSZCZET {Murtlap}
Klasyfikacja MM: XXX
Szczuroszczet jest stworzeniem podobnym do szczura, spo-
tykanym w przybrzeżnych wodach Wielkiej Brytanii. Ma
na grzbiecie narośl przypominającą morską pierścienicę.
Zjedzenie marynowanej narośli szczuroszczeta zwiększa od-
porność na uroki i zaklęcia, ale przedawkowanie może spo-
wodować, że uszy zażywającego porosną okropnymi fiole-
towymi włosami. Szczuroszczet żywi się skorupiakami, nie
gardzi jednak i stopami każdego, kto jest na tyle głupi, by
na niego nadepnąć.

SZPICZAK {Knarl}
Klasyfikacja MM: XXX
Szpiczak występuje w północnej Europie i Ameryce. Mugo-
le zazwyczaj mylą go z jeżem. Te dwa gatunki są praktycz-
nie identyczne, a jedynym wyjątkiem jest ich zachowanie:
jeśli jeżowi wystawi się w ogrodzie jedzenie, chętnie przyj-
mie poczęstunek, natomiast kiedy jedzenie wystawi się
szpiczakowi, pomyśli, że właściciel domu chce go zwabić
w pułapkę i wobec tego zniszczy mu rośliny lub rabaty
ogrodowe. Wiele mugolskich dzieci było oskarżanych
o wandalizm, podczas gdy winny był szpiczak.
ŚMIERCIOTULA (znana również jako żywy całun)
{Lethifold — Living Shroud}
Klasyfikacja MM: XXXXX

36

Śmierciotula jest na szczęście rzadko spotykanym stwo-
rzeniem, występującym jedynie w tropikalnym klimacie.
Przypomina czarną pelerynę grubości około pół cala (jest
grubsza, jeśli ostatnio zabiła i spożyła ofiarę), która
w nocy sunie po ziemi. Pierwsza wzmianka o śmierciotuli
została zapisana przez czarodzieja Flaviusa Belby, któ-
ry miał szczęście przeżyć atak tego złowrogiego stworze-
nia w 1782 roku, kiedy spędzał wakacje w Papui-Nowej
Gwinei.
Około pierwszej nad ranem, kiedy zaczął mnie mo-
rzyć sen, usłyszałem gdzieś w pobliżu cichy szelest.
Mniemając, że to tylko odgłos liści na drzewie przed
domem, przewróciłem się na drugi bok, plecami do
okna, i zobaczyłem bezkształtny czarny cień przesu-

wający się pod drzwiami mojej sypialni. Leżałem bez
ruchu, zastanawiając się, co może rzucać taki cień
w pokoju oświetlonym jedynie blaskiem księżyca. Mój
bezruch musiał utwierdzić śmierciotulę w mniema-
niu, że jej niedoszła ofiara pogrążona jest we śnie.
Ku memu przerażeniu cień zaczął wpełzać na łóż-
ko i poczułem na sobie lekki ciężar. Stwór był bardzo
podobny do pomarszczonej czarnej peleryny, której
brzegi falowały lekko, gdy wczołgiwał się na łóżko.
Sparaliżowany ze strachu, poczułem na podbródku
jego obrzydliwy dotyk. Usiadłem.

37

To coś zaczęło mnie dusić, powoli pokrywając
moją twarz, osnuwając się wokół ust i nosa. Opie-
rałem się, czując, jak otacza mnie jego zimno. Nie
mogąc zawołać o pomoc, złapałem różdżkę. Dosta-
łem zawrotów głowy, ponieważ cień oblepił mi całą
twarz i nie mogłem nabrać powietrza, ale skupiłem
się ze wszystkich sił na rzuceniu zaklęcia oszała-
miającego, a potem — ponieważ zaklęcie nie po-
działało na potwora, mimo że wywaliło dziurę
w drzwiach — zaklęcia impedimento, które rów-
nież nic nie dało. Walcząc dalej zajadle, przetur-
lałem się na bok i spadłem na podłogę, całkowicie
już spowity śmierciotulą.
Wiedziałem, że zaraz stracę przytomność. Zde-
sperowany, zebrałem resztki energii. Skierowałem
różdżkę w stronę zabójczych fałdów tego stworzenia,
przywołałem wspomnienie dnia, w którym zostałem
wybrany na prezesa Klubu Gargułkowego i wezwa-
łem patronusa.
Prawie natychmiast poczułem na twarzy świeży
powiew. Podniosłem wzrok i zobaczyłem, jak mój pa-

tronus rogami wyrzuca w powietrze morderczy cień,
który przeleciał przez pokój, po czym odpełzł szybko
w dal.

38

Jak widać z dramatycznej relacji Belby'ego, patro-
nus jest jedynym znanym czarem, który może powstrzy-
mać śmierciotulę. Ponieważ jednak śmierciotula zazwy-
czaj atakuje śpiących, jej ofiary rzadko mają możliwość
użyć skutecznego zaklęcia. Kiedy ofiara zostanie uduszo-
na, śmierciotula spożywa ją na miejscu, w jej własnym
łóżku. Później opuszcza dom trochę grubsza niż przed
posiłkiem, nie pozostawiając po sobie ani po ofierze żad-
nego śladu23.
ŚWIERGOTNIK {Fwooper}
Klasyfikacja MM: XXX
Świergotnik jest afrykańskim ptakiem o wyjątkowo jaskra-
wym upierzeniu; spotyka się osobniki pomarańczowe, ró-
żowe, cytrynowozielone i żółte. Świergotniki są od dawna

23 Nie da się ustalić liczby ofiar śmierciotuli, ponieważ nie zosta-
wia żadnych śladów swojej bytności. Dużo łatwiej policzyć czarodzie-
jów, którzy, dla swoich własnych niegodziwych zamiarów, udawali,
że padli ofiarą śmierciotuli. Ostatni taki przypadek miał miejsce
w 1973 roku, kiedy czarodziej Janus Thickey zniknął, pozostawiając
na nocnym stoliku pośpiesznie skreśloną wiadomość o treści: “Och
dopadła mnie śmierciotula duszę się". Ponieważ łóżko było puste i nie
poplamione krwią, dzieci i żona Janusa były przekonane, że został
pożarty przez śmierciotulę. Rodzina pogrążyła się w żałobie, która zo-
stała brutalnie przerwana, kiedy Janusa odnaleziono o pięć mil drogi
od domu z właścicielką Zielonego Smoka.

dostarczycielami luksusowych piór, składa-
ją też przepięknie nakrapiane jaja. Śpiew
świergotnika, choć z początku miły uchu,
po pewnym czasie doprowadza słuchacza
do szaleństwa24 i dlatego na sprzedawane
świergotniki rzuca się zaklęcie uciszające,
które należy co miesiąc odnawiać. Posiada-
cze świergotników muszą mieć licencję, po-
nieważ ptaki te wymagają specjalnej opieki.

TEBO
 Klasyfikacja MM: XXXX
Tebo jest guźcem popielatego koloru, spotykanym w Kon-
go i Zairze. Może stawać się niewidzialny, co sprawia, że
bardzo trudno przed nim uciec albo go złapać. Jest nad-
zwyczaj niebezpieczny. Skóra tebo jest wysoko cenionym
surowcem na ochraniacze i ubrania.
TOKSYCZEK {Streeler}
Klasyfikacja MM: XXX

39

Toksyczek jest olbrzymim ślimakiem, który ciągle zmienia
kolor, a pełznąc, pozostawia za sobą ścieżkę z niezwykle ja-
dowitego śluzu, który wysusza i wypala całą roślinność, po
której przeszedł. Naturalnym środowiskiem toksyczka jest

24 Urik Kaprawe Oko usiłował swego czasu udowodnić, że śpiew
świergotnika ma zbawienne działanie zdrowotne i słuchał go przez
trzy miesiące bez przerwy. Niestety Rada Czarodziejów, której zdał
raport ze swoich doświadczeń, nie zaakceptowała tego odkrycia, po-
nieważ przybył na spotkanie nago, jedynie z peruką na głowie, która
po bliższym zbadaniu okazała się zdechłym borsukiem.

40

kilka afrykańskich krajów, ale z powodzeniem hodują go
czarodzieje z Europy, Azji i obu Ameryk. Jest trzymany
jako zwierzątko domowe przez tych, których bawi jego nie-
ustanne zmienianie barwy, a jego jad jest jednym z nielicz-
nych środków uśmiercających chorbotki.
TOPEK {Imp}
Klasyfikacja MM: XX
Topek spotykany jest w Wielkiej Brytanii i Irlandii25.
Czasami mylony z chochlikiem. Są podobnego wzrostu
(od sześciu do ośmiu cali), ale w przeciwieństwie do cho-
chlika topek nie potrafi latać i nie jest tak jaskrawo ubar-
wiony (topki mogą mieć maść od ciemnobrązowej po
czarną). Ma jednak zbliżone do chochlikowego blazeńskie
poczucie humoru. Lubi tereny wilgotne i bagniste, często
można go spotkać nad brzegami rzek, gdzie uprzyjemnia
sobie czas, podstawiając nogę lub popychając niczego nie
spodziewających się przechodniów. Topek żywi się mały-
mi owadami, a rozmnaża się podobnie jak elfy, z tą róż-
nicą, że topki nie przędą kokonów. Młode wykluwają się
w pełni uformowane, mają około cala wzrostu.
TROLL
Klasyfikacja MM: XXXX
Troll jest  budzącym  grozę stworzeniem o wzroście do-
chodzącym do dwunastu stóp i wadze powyżej tony. Znany

25 Tu Newt Skamander się myli. Topki spotyka się i w Polsce,
w woj. olsztyńskim, zob.: Encyklopedia demonów Barbary i Adama Pod-
górskich, Wydawnictwo Astrum, 2000 (przyp. tłum.).

ze swojej ogromnej siły i równej jej głupoty, często bywa
brutalny i nieobliczalny. Trolle pochodzą ze Skandynawii,
ale obecnie można je spotkać w Wielkiej Brytanii, Irlandii
i innych częściach północnej Europy.
Trolle porozumiewają się między sobą pomrukami, któ-
re stanowią swego rodzaju prymitywny język, ale znane są
przypadki osobników, które rozumiały język ludzi, a nawet
potrafiły wymówić kilka prostych słów. Bardziej inteligent-
ne trolle bywały przyuczane do stróżowania.
Są trzy rasy trolli: górskie, leśne i rzeczne. Troll górski
jest największy i najbardziej niebezpieczny. Jest łysy, o bla-
doszarej skórze. Troll leśny ma skórę bladozieloną, a nie-
które osobniki porośnięte są rzadkimi, cienkimi włoskami
zielonego lub brązowego koloru. Troll rzeczny ma krótkie
różki i może być kudłaty. Ma siną skórę i często można go
znaleźć przyczajonego pod mostami. Trolle żywią się suro-
wym mięsem i nie są wybredne; zjadają zarówno zwierzęta,
jak i ludzi.
TRYTON (znany również jako syrena, nereida i wodnik)
{Merpeople — Sirens, Selkies, Merrows}
Klasyfikacja MM: XXXX26

41

Trytony występują na całym świecie, a ich wygląd jest
równie zróżnicowany jak w przypadku ludzi. Ich zwyczaje
są równie tajemnicze jak centaurów. Jednak ci czarodzie-
je, którzy opanowali język trytoński, opowiadają o dobrze
zorganizowanych społecznościach, różniących się mię-
dzy sobą wielkością w zależności od środowiska, w któ-

26 Patrz przypis do klasyfikacji centaura.

rym żyją, a także o złożonych konstrukcjach mieszkalnych,
które budują. Podobnie jak centaury, trytony odmówi-
ły statusu “istot", woląc pozostać “zwierzętami" (patrz
Wstęp).
Najstarsze dane mówią o trytonach zwanych syrenami
(Grecja) i właśnie w ciepłych wodach Morza Śródziemnego
można spotkać piękne syreny, tak często pojawiające się
w literaturze i malarstwie mugoli. Wodniki ze Szkocji
i merkuny z Irlandii są mniej urodziwe, ale podzielają umi-
łowanie muzyki, wspólne dla wszystkich trytonów.
TRZMINOREK {Glumbumble}
Klasyfikacja MM: XXX

42

Trzminorek (północna Europa) jest szarym, włochatym
owadem latającym, który wytwarza syrop wywołujący me-
lancholię, używany jako antidotum na histerię spowodo-
waną spożyciem liści raptuśnika. Zdarza się, że trzminorek
zagnieżdża się w ulach, ze zgubnym dla miodu skutkiem.
Gnieździ się w ciemnych, zacisznych miejscach, takich jak
dziuple drzew i jaskinie. Żywi się głównie pokrzywami.
WĄŻ MORSKI {Sea Serpent}
Klasyfikacja MM: XXX
Węże morskie występują w Atlantyku, Oceanie Spokoj-
nym i Morzu Śródziemnym. Chociaż wyglądają groźnie,
nie są znane przypadki zabicia przez nie człowieka, jeśli
nie liczyć histerycznych opowieści mugoli o okrutnym za-
chowaniu tych zwierząt. Osiągają sto stóp długości, mają
końską głowę i ciało węża, którego pętle wystają ponad
wodę.

WIDŁOWĄŻ

{Runespoor}
Klasyfikacja MM: XXXX
Widłowąż pochodzi z Bur-
kina Faso, małego kraju
afrykańskiego. Ten trójgło-
wy wąż osiąga zazwyczaj długość sześciu do siedmiu stóp.
Ponieważ widłowąż jest pomarańczowego koloru w czarne
pasy, bardzo łatwo go zauważyć i właśnie dlatego Minister-
stwo Magii z Burkina Faso przeznaczyło pewien obszar leś-
ny wyłącznie do dyspozycji widłowęży i te tereny są od tej
pory nienanoszalne.

43

Chociaż nie jest zbyt agresywnym zwierzęciem, był
swego czas ulubioną maskotką czarnoksiężników, z pew-
nością ze względu na jego imponujący i budzący respekt
wygląd. Dzięki zapiskom wężoustych, którzy hodowali
widłowęże, znamy ich przedziwne zwyczaje. Z zapisków
wynika, że każda głowa widłowęża ma inne zadanie. Lewa
(patrząc od strony czarodzieja stojącego naprzeciw węża)
zajmuje się planowaniem, decyduje, dokąd widłowąż pój-
dzie i co będzie robił. Środkowa jest marzycielem
(widłowęże potrafią leżeć nieruchomo przez kilka dni, za-
topione w pięknych wizjach i marzeniach). Prawa głowa
jest sędzią i ocenia pomysły lewej i środkowej głowy, wy-
rażając to nieprzerwanym, denerwującym syczeniem. Kły
prawej głowy są niezwykle jadowite. Widłowąż rzadko
dożywa podeszłego wieku, ponieważ jego głowy mają
zwyczaj atakowania się nawzajem. Bardzo często spotyka
się widłowęże bez prawej głowy, podczas gdy dwie pozo-
stałe są splątane.

Widlowąż składa jaja otworem gębowym i jest to jedy-
ne znane zwierzę magiczne, które zachowuje się w ten spo-
sób. Jaja te są niezwykle cenne, ponieważ używa się ich do
sporządzania eliksirów poprawiających sprawność umysło-
wą. Handel jajami i dorosłymi osobnikami widłowęży
kwitnie na czarnym rynku od kilku wieków.
WILKOŁAK {Werewolf}
Klasyfikacja MM: XXXXX27

44

Wilkolak występuje na całym świecie, chociaż podejrzewa
się, że pochodzi z północnej Europy. W wilkołaka można się
zamienić wyłącznie na skutek ugryzienia przez jednego
z nich. Nie znaleziono jeszcze na to lekarstwa, ale ostatnie
odkrycia w dziedzinie eliksirów zmniejszyły wydatnie naj-
gorsze symptomy przemiany. Raz w miesiącu, przy pełni
księżyca, zazwyczaj normalny, o zdrowych zmysłach czaro-
dziej lub mugol zamienia się w krwiożerczą bestię. Jako jed-
ne z nielicznych fantastycznych zwierząt, Wilkołaki specjal-
nie poszukują ludzi, ponieważ jest to ich ulubiona zdobycz.
WOZAK {Jarvey}
Klasyfikacja MM; XXX
Wozaka spotyka się w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Amery-
ce Północnej. Przypomina przerośniętą fretkę, ale w przeci-

27Oczywiście ta klasyfikacja dotyczy wilkołaka w jego zmienionej
formie. Jeśli nie ma pełni księżyca, Wilkołaki są równie niegroźne, co
inni ludzie. Kto chce poznać rozdzierającą prawdę o walce czarodzie-
jów z likatropią, temu polecam klasyczny utwór Włochaty pysk, lecz du-
sza ludzka anonimowego autora (Whizz Hard Books, 1975).

wieństwie do niej potrafi mówić. Nie da się jednak prowa-
dzić prawdziwej rozmowy z wozakiem, ponieważ ten
ogranicza się do krótkich (i zazwyczaj obraźliwych) zdań,
które wypowiada prawie bez przerwy. Wozaki mieszkają
zazwyczaj pod ziemią, gdzie polują na gnomy, żywią się
również kretami, szczurami i myszami polnymi.
WSIĄK1EWKA {Moke}
Klasyfikacja MM: XXX
Wsiąkiewka jest srebrno-zieloną jaszczurką, osiągającą do
dziesięciu cali długości i spotykaną w całej Wielkiej Bryta-
nii i Irlandii. Może kurczyć się kiedy chce i w związku
z tym nigdy nie została zauważona przez mugoli.
Skóra wsiąkiewki jest wysoko ceniona przez czarodzie-
jów. Wytwarza się z niej sakiewki i portfele, gdyż ten
łuskowaty materiał reaguje tak samo na zbliżanie się obce-
go, jak reagował jego właściciel; dlatego złodziejom tak
trudno znaleźć sakiewki ze skóry wsiąkiewki.

45

YETI (znany również jako wielka stopa i śnieżny człowiek)
{Bigfoot, the Abominable Snowman}
Klasyfikacja MM: XXXX
Pochodzi z Tybetu. Podejrzewa się, że jest spokrewniony
z trollem, ale jeszcze nikomu nie udało się do niego zbliżyć
na tyle, aby przeprowadzić odpowiednie obserwacje, które
by to potwierdziły. Osiąga piętnaście stóp wzrostu i cały
jest porośnięty śnieżnobiałym włosem. Yeti pożera wszyst-
ko, co stanie mu na drodze, ale ponieważ boi się ognia,
może być odparty przez wprawnych czarodziejów.

ZNIKACZ {Snidget}
Klasyfikacja MM: XXXX28
Złoty znikacz jest niezwykle rzadkim ptakiem chronionym.
Ten okrąglutki, o bardzo długim, wąskim dziobie i błysz-
czących, przypominających kamienie szlachetne oczach ptak
potrafi niezwykle szybko latać, a dzięki obrotowym stawom
skrzydełek z niespotykaną szybkością i zręcznością zmienia
kierunek lotu.
Pióra i oczy złotego znikacza są tak wysoko cenione, że
swego czasu groziło mu wyginięcie z powodu polowań.
Niebezpieczeństwo zauważono w porę i gatunek został oto-
czony ochroną, której najważniejszym krokiem było za-
stąpienie w quidditchu złotego znikacza złotym zniczem29.
Kolonie znikaczy istnieją na całym świecie.
ŻABERT {Clabbert}
Klasyfikacja MM: XX

46

Żabert jest stworzeniem nadrzewnym. Z wyglądu przypo-
mina krzyżówkę małpy z żabą. Pochodzi z południowych
stanów Ameryki, ale w tej chwili występuje już na całym
świecie. Żabert jest bezwłosy, a jego gładką zieloną skórę
pokrywają cętki. Między palcami górnych i dolnych koń-
czyn ma błony pławne. Ręce i nogi żaberta są długie i gięt-
kie, co pozwala mu poruszać się pośród gałęzi ze zwin-

28 Złoty znikacz dostał kategorię XXXX nie dlatego, że jest nie-
bezpieczny, ale z powodu wysokich kar, które grożą za złapanie go
lub skrzywdzenie.
29 Każdego zainteresowanego  rolą,  jaką zloty znikacz  odegrał
w rozwoju quidditcha, odsyłam do Qudditcha przez wieki Kennilwor-
thy'ego Whispa (Whizz Hard Books,   1952).

nością orangutana. Z głowy wyrastają mu krótkie rogi,
a jego szerokie usta sprawiają wrażenie, jakby cały czas się
uśmiechał, ukazując przy tym ostre jak brzytwa zęby.
Żabert żywi się głównie małymi jaszczurkami i ptakami.
Najbardziej charakterystyczną cechą żaberta jest duży
bąbel pośrodku czoła, który przybiera szkarłatną barwę
i zaczyna błyskać, gdy zwierzę wyczuje niebezpieczeń-
stwo. W przeszłości amerykańscy czarodzieje trzymali
żaberty w ogródkach, aby ostrzegały ich przed zbliża-
jącymi się mugolami, ale Międzynarodowa Konfederacja
Czarodziejów wprowadziła kary, które w dużym stopniu
ukróciły ten proceder. W nocy widok drzewa pełnego
błyskających światełek żabertów, chociaż bardzo efektow-
ny, wzbudzał zdziwienie zbyt wielu mugoli, którzy dopy-
tywali się swoich sąsiadów, dlaczego w czerwcu zapalają
na drzewkach bożonarodzeniowe lampki.

47

ŻĄDLIBĄK {Billywig}
Klasyfikacja MM: XXX
Żądlibąk jest australijskim owadem. Ma
około pół cala długości i jest intensywnie
szafirowy.  Lata  z  tak  dużą  prędkością,
że mugole rzadko go zauważają, a nawet
czarodziejom   spostrzeżenie   go   sprawia
pewne trudności, dopóki nie zostaną użą-
dleni.  Żądlibąk ma skrzydła na czubku
głowy. Macha nimi tak szybko, że pod-
czas lotu kręci się wokół własnej osi. U dołu ciała znajduje
się długie i cienkie żądło. Użądlenie wywołuje najpierw za-
wroty głowy,  a następnie lewitację.  Pokolenia młodych

australijskich czarownic i czarodziejów starały się łapać żą-
dlibąki i zmuszać je do żądlenia, aby móc cieszyć się tymi
efektami ubocznymi, aczkolwiek zbyt duża ilość użądleń
może sprawić, że ofiara będzie się unosić nad ziemią przez
kilka dni, a w przypadku silnej reakcji alergicznej może
dojść do stałej lewitacji. Suszone żądła żądlibąka są składni-
kiem kilku eliksirów, podobno są też używane do produkcji
tak lubianych przez młodych czarodziejów cukierków, mu-
sów-świstusów.
ŻMIJOPTAK {Occamy}
Klasyfikacja MM: XXXX
Żmijoptak spotykany jest na Dalekim Wschodzie i w In-
diach. Jest upierzonym i uskrzydlonym dwunogim stwo-
rzeniem o wężowatym ciele, które może osiągnąć piętna-
ście stóp długości. Żywi się głównie szczurami i ptakami,
ale zdarzało się, że porywał małpy. Żmijoptak jest agresyw-
ny wobec wszystkich, którzy się do niego zbliżą, szczegól-
nie, kiedy broni swoich jaj, których skorupki zrobione są
z najczystszego i najdelikatniejszego srebra.